Dz.U.2016.718 tekst jednolity

zmiany opublikowane w:

2016-07-15        zm.        Dz.U.2016.846       art. 2

 

USTAWA

z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o post?powaniu przed s?dami administracyjnymi

(tekst jednolity)

Dzia? I

Przepisy wst?pne

Rozdzia? 1

Przepisy ogólne

Art. 1. Prawo o post?powaniu przed s?dami administracyjnymi normuje post?powanie s?dowe w sprawach z zakresu kontroli dzia?alno?ci administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje si? z mocy ustaw szczególnych (sprawy s?dowoadministracyjne).

Art. 2. Do rozpoznawania spraw s?dowoadministracyjnych powo?ane s? s?dy administracyjne.

Art. 3. § 1. S?dy administracyjne sprawuj? kontrol? dzia?alno?ci administracji publicznej i stosuj? ?rodki okre?lone w ustawie.

§ 2. Kontrola dzia?alno?ci administracji publicznej przez s?dy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1)  decyzje administracyjne;

2)  postanowienia wydane w post?powaniu administracyjnym, na które s?u?y za?alenie albo ko?cz?ce post?powanie, a tak?e na postanowienia rozstrzygaj?ce spraw? co do istoty;

3) postanowienia wydane w post?powaniu egzekucyjnym i zabezpieczaj?cym, na które s?u?y za?alenie, z wy??czeniem postanowie? wierzyciela o niedopuszczalno?ci zg?oszonego zarzutu oraz postanowie?, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zg?oszonego zarzutu;

4) inne ni? okre?lone w pkt 1-3 akty lub czynno?ci z zakresu administracji publicznej dotycz?ce uprawnie? lub obowi?zków wynikaj?cych z przepisów prawa, z wy??czeniem aktów lub czynno?ci podj?tych w ramach post?powania administracyjnego okre?lonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks post?powania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz post?powa? okre?lonych w dzia?ach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z pó?n. zm.) oraz post?powa?, do których maj? zastosowanie przepisy powo?anych ustaw;

4a)  pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczaj?ce i odmowy wydania opinii zabezpieczaj?cych;

5)  akty prawa miejscowego organów jednostek samorz?du terytorialnego i terenowych organów administracji rz?dowej;

6)  akty organów jednostek samorz?du terytorialnego i ich zwi?zków, inne ni? okre?lone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7)  akty nadzoru nad dzia?alno?ci? organów jednostek samorz?du terytorialnego;

8) bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania w przypadkach okre?lonych w pkt 1-4 lub przewlek?e prowadzenie post?powania w przypadku okre?lonym w pkt 4a;

9)  bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania w sprawach dotycz?cych innych ni? okre?lone w pkt 1-3 aktów lub czynno?ci z zakresu administracji publicznej dotycz?cych uprawnie? lub obowi?zków wynikaj?cych z przepisów prawa podj?tych w ramach post?powania administracyjnego okre?lonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks post?powania administracyjnego oraz post?powa? okre?lonych w dzia?ach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz post?powa?, do których maj? zastosowanie przepisy powo?anych ustaw.

§ 3. S?dy administracyjne orzekaj? tak?e w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewiduj? s?dow? kontrol?, i stosuj? ?rodki okre?lone w tych przepisach.

Art. 4. S?dy administracyjne rozstrzygaj? spory o w?a?ciwo?? mi?dzy organami jednostek samorz?du terytorialnego i mi?dzy samorz?dowymi kolegiami odwo?awczymi, o ile odr?bna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne mi?dzy organami tych jednostek a organami administracji rz?dowej.

Art. 5. S?dy administracyjne nie s? w?a?ciwe w sprawach:

1)  wynikaj?cych z nadrz?dno?ci i podleg?o?ci organizacyjnej w stosunkach mi?dzy organami administracji publicznej;

2)  wynikaj?cych z podleg?o?ci s?u?bowej mi?dzy prze?o?onymi i podw?adnymi;

3)  odmowy mianowania na stanowiska lub powo?ania do pe?nienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba ?e obowi?zek mianowania lub powo?ania wynika z przepisów prawa;

4)  wiz wydawanych przez konsulów, z wyj?tkiem wiz wydanych cudzoziemcowi b?d?cemu cz?onkiem rodziny obywatela pa?stwa cz?onkowskiego Unii Europejskiej, pa?stwa cz?onkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wje?dzie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyje?dzie z tego terytorium obywateli pa?stw cz?onkowskich Unii Europejskiej i cz?onków ich rodzin (Dz. U. z 2014 r. poz. 1525 oraz z 2015 r. poz. 1274);

5)  zezwole? na przekraczanie granicy w ramach ma?ego ruchu granicznego wydawanych przez konsulów.

Art. 6. S?d administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom wyst?puj?cym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezb?dnych poucze? co do czynno?ci procesowych i skutków ich zaniedba?.

Art. 7. S?d administracyjny powinien podejmowa? czynno?ci zmierzaj?ce do szybkiego za?atwienia sprawy i d??y? do jej rozstrzygni?cia na pierwszym posiedzeniu.

Art. 8. § 1. Prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mog? wzi?? udzia? w ka?dym tocz?cym si? post?powaniu, a tak?e wnie?? skarg?, skarg? kasacyjn?, za?alenie oraz skarg? o wznowienie post?powania, je?eli wed?ug ich oceny wymagaj? tego ochrona praworz?dno?ci lub praw cz?owieka i obywatela. W takim przypadku przys?uguj? im prawa strony.

§ 2. Rzecznik Praw Dziecka mo?e wzi?? udzia? w ka?dym tocz?cym si? post?powaniu, a tak?e wnie?? skarg?, skarg? kasacyjn?, za?alenie oraz skarg? o wznowienie post?powania, je?eli wed?ug jego oceny wymaga tego ochrona praw dziecka. W takim przypadku przys?uguj? mu prawa strony.

Art. 9. Organizacja spo?eczna, w zakresie swojej dzia?alno?ci statutowej, mo?e bra? udzia? w post?powaniu w przypadkach okre?lonych w niniejszej ustawie.

Art. 10. Rozpoznanie spraw odbywa si? jawnie, chyba ?e przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 11. Ustalenia wydanego w post?powaniu karnym prawomocnego wyroku skazuj?cego co do pope?nienia przest?pstwa wi??? s?d administracyjny.

Art. 12. Ilekro? w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie si? przez to równie? uczestnika post?powania.

Art. 12a. § 1. Dla ka?dej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy si? akta. Akta mog? by? tworzone i przetwarzane tak?e z wykorzystaniem technik informatycznych.

§ 2. Akta sprawy udost?pnia si? stronom post?powania. Strony maj? prawo przegl?da? akta sprawy i otrzymywa? odpisy, kopie lub wyci?gi z tych akt.

§ 3. Akta wszystkich zako?czonych prawomocnie spraw s?dowoadministracyjnych przechowuje si? we w?a?ciwym s?dzie administracyjnym przez okres niezb?dny ze wzgl?du na rodzaj i charakter sprawy oraz znaczenie materia?ów zawartych w aktach jako ?ród?a informacji.

§ 4. Po okresie przechowywania w s?dzie akta sprawy podlegaj? przekazaniu do w?a?ciwych archiwów pa?stwowych albo zniszczeniu.

§ 5. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej okre?li, w drodze rozporz?dzenia, sposób tworzenia akt, o których mowa w § 1, oraz warunki i tryb przechowywania i przekazywania akt wojewódzkich s?dów administracyjnych i Naczelnego S?du Administracyjnego, a tak?e warunki i tryb niszczenia tych akt po up?ywie okresu ich przechowywania, uwzgl?dniaj?c w szczególno?ci rodzaje spraw oraz w?a?ciwe zabezpieczenie przed dost?pem osób nieuprawnionych, utrat? lub zniszczeniem.

Rozdzia? 2

W?a?ciwo?? wojewódzkich s?dów administracyjnych

Art. 13. § 1. Wojewódzkie s?dy administracyjne rozpoznaj? wszystkie sprawy s?dowoadministracyjne z wyj?tkiem spraw, dla których zastrze?ona jest w?a?ciwo?? Naczelnego S?du Administracyjnego.

§ 2. Do rozpoznania sprawy w?a?ciwy jest wojewódzki s?d administracyjny, na którego obszarze w?a?ciwo?ci ma siedzib? organ administracji publicznej, którego dzia?alno?? zosta?a zaskar?ona.

§ 3. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporz?dzenia, mo?e przekaza? wojewódzkiemu s?dowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw okre?lonego rodzaju nale??cych do w?a?ciwo?ci innego wojewódzkiego s?du administracyjnego, je?eli wymagaj? tego wzgl?dy celowo?ci.

Art. 14. Wojewódzki s?d administracyjny w?a?ciwy w chwili wniesienia skargi pozostaje w?a?ciwy a? do uko?czenia post?powania, cho?by podstawy w?a?ciwo?ci zmieni?y si? w toku sprawy, chyba ?e przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 14a. Je?eli wojewódzki s?d administracyjny nie mo?e z powodu przeszkody rozpozna? sprawy lub podj?? innej czynno?ci, Naczelny S?d Administracyjny wyznaczy na posiedzeniu niejawnym, w sk?adzie trzech s?dziów, inny wojewódzki s?d administracyjny.

Rozdzia? 3

W?a?ciwo?? Naczelnego S?du Administracyjnego

Art. 15. § 1. Naczelny S?d Administracyjny:

1)  rozpoznaje ?rodki odwo?awcze od orzecze? wojewódzkich s?dów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy;

2)  podejmuje uchwa?y maj?ce na celu wyja?nienie przepisów prawnych, których stosowanie wywo?a?o rozbie?no?ci w orzecznictwie s?dów administracyjnych;

3)  podejmuje uchwa?y zawieraj?ce rozstrzygni?cie zagadnie? prawnych budz?cych powa?ne w?tpliwo?ci w konkretnej sprawie s?dowoadministracyjnej;

4)  rozstrzyga spory, o których mowa w art. 4;

5)  rozpoznaje inne sprawy nale??ce do w?a?ciwo?ci Naczelnego S?du Administracyjnego na mocy odr?bnych ustaw.

§ 2. Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4, oraz do rozpoznawania innych spraw nale??cych do w?a?ciwo?ci Naczelnego S?du Administracyjnego na mocy odr?bnych ustaw stosuje si? odpowiednio przepisy o post?powaniu przed wojewódzkim s?dem administracyjnym. Spory, o których mowa w art. 4, Naczelny S?d Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu w?a?ciwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje s?d w sk?adzie trzech s?dziów na posiedzeniu niejawnym.

Rozdzia? 4

Sk?ad s?du

Art. 16. § 1. S?d administracyjny orzeka w sk?adzie trzech s?dziów, z zastrze?eniem § 2 i 3, chyba ?e ustawa stanowi inaczej.

§ 2. S?d administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w sk?adzie jednego s?dziego, chyba ?e ustawa stanowi inaczej.

§ 3. Zarz?dzenia poza rozpraw? wydaje przewodnicz?cy.

Art. 17. § 1. Wyznaczanie sk?adu orzekaj?cego do rozpoznania sprawy na rozprawie lub na posiedzeniu niejawnym okre?laj? regulaminy wewn?trznego urz?dowania s?dów administracyjnych, wydane na podstawie odr?bnej ustawy.

§ 2. Zmiana sk?adu orzekaj?cego mo?e nast?pi? jedynie z przyczyn losowych albo gdy s?dzia nie mo?e uczestniczy? w sk?adzie orzekaj?cym z powodu przeszkód prawnych.

Rozdzia? 5

Wy??czenie s?dziego

Art. 18. § 1. S?dzia jest wy??czony z mocy samej ustawy w sprawach:

1)  w których jest stron? lub pozostaje z jedn? z nich w takim stosunku prawnym, ?e wynik sprawy oddzia?uje na jego prawa lub obowi?zki;

2)  swojego ma??onka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;

3)  osób zwi?zanych z nim z tytu?u przysposobienia, opieki lub kurateli;

4)  w których by? lub jest jeszcze pe?nomocnikiem jednej ze stron;

5)  w których ?wiadczy? us?ugi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne us?ugi zwi?zane ze spraw?;

6)  w których bra? udzia? w wydaniu zaskar?onego orzeczenia, jak te? w sprawach o wa?no?? aktu prawnego z jego udzia?em sporz?dzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których wyst?powa? jako prokurator;

6a)    dotycz?cych skargi na decyzj? lub postanowienie rozstrzygaj?ce spraw? co do istoty wydanych w post?powaniu administracyjnym nadzwyczajnym, je?eli w prowadzonym wcze?niej post?powaniu s?dowoadministracyjnym dotycz?cym kontroli legalno?ci decyzji albo postanowienia wydanych w post?powaniu administracyjnym zwyczajnym, bra? udzia? w wydaniu wyroku lub postanowienia ko?cz?cego post?powanie w sprawie;

7)  w których bra? udzia? w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

§ 2. Powody wy??czenia trwaj? tak?e po ustaniu uzasadniaj?cego je ma??e?stwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 3. S?dzia, który bra? udzia? w wydaniu orzeczenia obj?tego skarg? o wznowienie post?powania, nie mo?e orzeka? co do tej skargi.

§ 4. (uchylony).

Art. 19. Niezale?nie od przyczyn wymienionych w art. 18, s?d wy??cza s?dziego na jego ??danie lub na wniosek strony, je?eli istnieje okoliczno?? tego rodzaju, ?e mog?aby wywo?a? uzasadnion? w?tpliwo?? co do jego bezstronno?ci w danej sprawie.

Art. 20. § 1. Wniosek o wy??czenie s?dziego strona zg?asza na pi?mie lub ustnie do protoko?u posiedzenia w s?dzie, w którym sprawa si? toczy, uprawdopodabniaj?c przyczyny wy??czenia.

§ 2. Strona, która przyst?pi?a do rozprawy, powinna uprawdopodobni? ponadto, ?e przyczyna wy??czenia dopiero pó?niej powsta?a lub sta?a si? jej znana.

§ 3. Do czasu rozstrzygni?cia sprawy o wy??czenie s?dzia mo?e spe?nia? tylko czynno?ci niecierpi?ce zw?oki.

§ 4. Wniosek o wy??czenie s?du jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym.

Art. 21. S?dzia powinien zawiadomi? s?d o zachodz?cej podstawie swojego wy??czenia i wstrzyma? si? od udzia?u w sprawie.

Art. 22. § 1. O wy??czeniu s?dziego rozstrzyga s?d administracyjny, w którym sprawa si? toczy.

§ 2. Postanowienie wydaje s?d w sk?adzie trzech s?dziów, na posiedzeniu niejawnym, po z?o?eniu wyja?nienia przez s?dziego, którego wniosek dotyczy.

§ 3. W razie gdy s?d administracyjny, o którym mowa w § 1, nie mo?e podj?? postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby s?dziów, Naczelny S?d Administracyjny wyznacza inny s?d do rozpoznania wniosku.

§ 4. Ponowny wniosek o wy??czenie s?dziego niezawieraj?cy podstaw wy??czenia albo oparty na tych samych okoliczno?ciach, podlega odrzuceniu bez sk?adania wyja?nie? przez s?dziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje s?d w sk?adzie trzech s?dziów, na posiedzeniu niejawnym.

Art. 23. (uchylony).

Art. 24. § 1. Przepisy niniejszego rozdzia?u stosuje si? odpowiednio do wy??czenia protokolanta, referendarza s?dowego oraz prokuratora.

§ 2. Wniosek o wy??czenie prokuratora przekazuje si? odpowiedniemu prokuratorowi nadrz?dnemu.

Dzia? II

Strony

Rozdzia? 1

Zdolno?? s?dowa i procesowa

Art. 25. § 1. Osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej maj? zdolno?? wyst?powania przed s?dem administracyjnym jako strona (zdolno?? s?dowa).

§ 2. Zdolno?? s?dow? maj? tak?e pa?stwowe i samorz?dowe jednostki organizacyjne nieposiadaj?ce osobowo?ci prawnej oraz organizacje spo?eczne nieposiadaj?ce osobowo?ci prawnej.

§ 3. Zdolno?? s?dow? maj? tak?e inne jednostki organizacyjne nieposiadaj?ce osobowo?ci prawnej, je?eli przepisy prawa dopuszczaj? mo?liwo?? na?o?enia na te jednostki obowi?zków lub przyznania uprawnie? lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a tak?e stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowi?zku wynikaj?cych z przepisów prawa.

§ 4. Zdolno?? s?dow? maj? ponadto organizacje spo?eczne, cho?by nie posiada?y osobowo?ci prawnej, w zakresie ich statutowej dzia?alno?ci w sprawach dotycz?cych interesów prawnych innych osób.

Art. 26. § 1. Zdolno?? do czynno?ci w post?powaniu w sprawach s?dowoadministracyjnych (zdolno?? procesow?) maj? osoby fizyczne posiadaj?ce pe?n? zdolno?? do czynno?ci prawnych, osoby prawne oraz organizacje spo?eczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25.

§ 2. Osoba fizyczna ograniczona w zdolno?ci do czynno?ci prawnych ma zdolno?? do czynno?ci w post?powaniu w sprawach wynikaj?cych z czynno?ci prawnych, których mo?e dokonywa? samodzielnie.

Art. 27. Osoba fizyczna niemaj?ca zdolno?ci do czynno?ci w post?powaniu mo?e je podejmowa? tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego.

Art. 28. § 1. Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne maj?ce zdolno?? s?dow? dokonuj? czynno?ci w post?powaniu przez organy albo osoby uprawnione do dzia?ania w ich imieniu.

§ 2. Za Skarb Pa?stwa podejmuje czynno?ci w post?powaniu organ jednostki organizacyjnej, z której dzia?alno?ci? wi??e si? post?powanie, lub organ jednostki nadrz?dnej.

Art. 29. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, maj? obowi?zek wykaza? swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynno?ci w post?powaniu.

Art. 30. § 1. Dla strony niemaj?cej zdolno?ci procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, jak równie? dla strony niemaj?cej organu powo?anego do jej reprezentowania, s?d na wniosek strony przeciwnej ustanowi kuratora, je?eli strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynno?? niecierpi?c? zw?oki. Postanowienie s?du mo?e zapa?? na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. Postanowienie, o którym mowa w § 1, mo?e wyda? referendarz s?dowy.

Art. 31. § 1. Je?eli braki w zakresie zdolno?ci s?dowej lub procesowej albo w sk?adzie w?a?ciwych organów daj? si? uzupe?ni?, s?d wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nast?pi? z urz?du, s?d zwraca si? do w?a?ciwego s?du opieku?czego.

§ 2. S?d mo?e dopu?ci? tymczasowo do czynno?ci stron? niemaj?c? zdolno?ci s?dowej lub procesowej albo osob? niemaj?c? nale?ytego ustawowego umocowania, z zastrze?eniem, ?e przed up?ywem wyznaczonego terminu braki b?d? uzupe?nione, a czynno?ci zatwierdzone przez powo?an? do tego osob?.

§ 3. Je?eli braków powy?szych nie mo?na uzupe?ni? albo nie zosta?y one w wyznaczonym terminie uzupe?nione, s?d zniesie post?powanie, w zakresie w jakim jest ono dotkni?te brakami, i w miar? potrzeby wyda odpowiednie postanowienie.

Rozdzia? 2

Strony i uczestnicy post?powania

Art. 32. W post?powaniu w sprawie s?dowoadministracyjnej stronami s? skar??cy oraz organ, którego dzia?anie, bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania jest przedmiotem skargi.

Art. 33. § 1. Osoba, która bra?a udzia? w post?powaniu administracyjnym, a nie wnios?a skargi, je?eli wynik post?powania s?dowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego post?powania na prawach strony.

§ 1a. Je?eli przepis szczególny przewiduje, ?e strony post?powania przed organem administracji publicznej s? zawiadamiane o aktach lub innych czynno?ciach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego og?aszania, osoba, która bra?a udzia? w post?powaniu i nie wnios?a skargi, a wynik post?powania s?dowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego post?powania na prawach strony, je?eli przed rozpocz?ciem rozprawy z?o?y wniosek o przyst?pienie do post?powania.

§ 1b. Je?eli wynik post?powania s?dowego nie dotyczy interesu prawnego osób, o których mowa w § 1 i 1a, a ??daj? one dopuszczenia do udzia?u w post?powaniu, s?d wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie dopuszczenia do udzia?u w sprawie. Na postanowienie przys?uguje za?alenie.

§ 2. Udzia? w charakterze uczestnika mo?e zg?osi? równie? osoba, która nie bra?a udzia?u w post?powaniu administracyjnym, je?eli wynik tego post?powania dotyczy jej interesu prawnego, a tak?e organizacja spo?eczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, je?eli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej dzia?alno?ci. Postanowienie s?d wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udzia?u w sprawie przys?uguje za?alenie.

Rozdzia? 3

Pe?nomocnicy

Art. 34. Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mog? dzia?a? przed s?dem osobi?cie lub przez pe?nomocników.

Art. 35. § 1. Pe?nomocnikiem strony mo?e by? adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skar??cy lub uczestnik post?powania, jak równie? ma??onek, rodze?stwo, wst?pni lub zst?pni strony oraz osoby pozostaj?ce ze stron? w stosunku przysposobienia, a tak?e inne osoby, je?eli przewiduj? to przepisy szczególne.

§ 2. Pe?nomocnikiem osoby prawnej lub przedsi?biorcy, w tym nieposiadaj?cego osobowo?ci prawnej, mo?e by? równie? pracownik tej jednostki albo jej organu nadrz?dnego. Dotyczy to równie? pa?stwowych i samorz?dowych jednostek organizacyjnych nieposiadaj?cych osobowo?ci prawnej.

§ 3. Osoba prawna lub zarz?d spó?ki partnerskiej ?wiadcz?cy na podstawie odr?bnych przepisów pomoc prawn? przedsi?biorcy, osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej, mog? udzieli? pe?nomocnictwa procesowego - w imieniu podmiotu, któremu ?wiadcz? pomoc prawn? - adwokatowi lub radcy prawnemu, je?eli zosta?y do tego upowa?nione przez ten podmiot.

§ 4. Pe?nomocnikiem organu, którego dzia?anie, bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania s? przedmiotem skargi, mo?e by? tak?e funkcjonariusz lub pracownik kierowanej przez ten organ jednostki organizacyjnej.

§ 5. W sprawach:

1)  w których s?d przedstawi? zagadnienie prawne budz?ce powa?ne w?tpliwo?ci do rozstrzygni?cia sk?adowi siedmiu s?dziów,

2)  w których s?d przedstawi? pytanie prawne Trybuna?owi Sprawiedliwo?ci Unii Europejskiej,

3)  skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach

- pe?nomocnikiem organu mo?e by? tak?e funkcjonariusz lub pracownik jednostki organizacyjnej kierowanej przez organ nadrz?dny.

Art. 36. Pe?nomocnictwo mo?e by?:

1)  ogólne - do prowadzenia spraw przed s?dami administracyjnymi;

2)  do prowadzenia poszczególnych spraw;

3)  do niektórych tylko czynno?ci w post?powaniu.

Art. 37. § 1. Pe?nomocnik obowi?zany jest przy pierwszej czynno?ci procesowej do??czy? do akt sprawy pe?nomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pe?nomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a tak?e doradca podatkowy mog? sami uwierzytelni? odpis udzielonego im pe?nomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazuj?cych ich umocowanie. S?d mo?e w razie w?tpliwo?ci za??da? urz?dowego po?wiadczenia podpisu strony.

§ 2. W toku sprawy pe?nomocnictwo mo?e by? udzielone ustnie na posiedzeniu s?du przez o?wiadczenie z?o?one przez stron? i wci?gni?te do protoko?u.

§ 3. (uchylony).

Art. 38. Za stron?, która nie mo?e si? podpisa?, podpisuje pe?nomocnictwo osoba przez ni? upowa?niona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama si? nie podpisa?a.

Art. 39. Pe?nomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do:

1)  wszystkich ??cz?cych si? ze spraw? czynno?ci w post?powaniu, nie wy??czaj?c skargi o wznowienie post?powania i post?powania wywo?anego jej wniesieniem;

2)  udzielenia dalszego pe?nomocnictwa na zasadach okre?lonych w odr?bnych przepisach;

3)  cofni?cia skargi w ca?o?ci lub w cz??ci, je?eli czynno?ci te nie zosta?y wy??czone w danym pe?nomocnictwie;

4)  odbioru kosztów post?powania.

Art. 40. Zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego ni? pe?nomocnictwo, o którym mowa w art. 36, ocenia si? wed?ug tre?ci pe?nomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.

Art. 41. Mocodawca stawaj?cy jednocze?nie z pe?nomocnikiem mo?e niezw?ocznie prostowa? lub odwo?ywa? o?wiadczenia pe?nomocnika.

Art. 42. § 1. Wypowiedzenie pe?nomocnictwa przez mocodawc? odnosi skutek prawny w stosunku do s?du od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku za? do strony przeciwnej i innych uczestników - od dnia dor?czenia im tego zawiadomienia przez s?d.

§ 2. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy, który wypowiedzia? pe?nomocnictwo, jest obowi?zany dzia?a? za stron? jeszcze przez dwa tygodnie, chyba ?e mocodawca zwolni go od tego obowi?zku. Ka?dy inny pe?nomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, dzia?a? za mocodawc? przez ten sam czas, je?eli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych.

Art. 43. W razie ?mierci strony albo utraty przez ni? zdolno?ci s?dowej pe?nomocnictwo wygasa. Jednak?e pe?nomocnik procesowy dzia?a a? do czasu zawieszenia post?powania.

Art. 44. § 1. S?d mo?e dopu?ci? tymczasowo do podj?cia nagl?cej czynno?ci osob? niemog?c? przedstawi? pe?nomocnictwa.

§ 2. S?d wyznaczy równocze?nie termin, w ci?gu którego osoba dzia?aj?ca bez pe?nomocnictwa powinna je z?o?y? albo przedstawi? zatwierdzenie swojej czynno?ci przez stron?. Je?eli termin up?yn?? bezskutecznie, s?d pominie czynno?ci procesowe tej osoby.

Dzia? III

Post?powanie przed wojewódzkim s?dem administracyjnym

Rozdzia? 1

Pisma w post?powaniu s?dowym

Art. 45. Pismo w post?powaniu s?dowym (pismo strony) obejmuje wnioski i o?wiadczenia stron.

Art. 46. § 1. Ka?de pismo strony powinno zawiera?:

1)  oznaczenie s?du, do którego jest skierowane, imi? i nazwisko lub nazw? stron, ich przedstawicieli ustawowych i pe?nomocników;

2)  oznaczenie rodzaju pisma;

3)  osnow? wniosku lub o?wiadczenia;

4)  podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pe?nomocnika;

5)  wymienienie za??czników.

§ 2. Gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawiera? oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do dor?cze?, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pe?nomocników oraz przedmiotu sprawy, pisma za? dalsze - sygnatur? akt.

§ 3. Do pisma nale?y do??czy? pe?nomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, je?eli pismo wnosi pe?nomocnik, który w danej sprawie nie z?o?y? jeszcze tych dokumentów przed s?dem.

§ 4. Za stron?, która nie mo?e si? podpisa?, podpisuje pismo osoba przez ni? upowa?niona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama si? nie podpisa?a.

Art. 47. § 1. Do pisma strony nale?y do??czy? jego odpisy i odpisy za??czników dla dor?czenia ich stronom, a ponadto, je?eli w s?dzie nie z?o?ono za??czników w oryginale, po jednym odpisie ka?dego za??cznika do akt s?dowych.

§ 2. Odpisami w rozumieniu § 1 mog? by? tak?e uwierzytelnione fotokopie b?d? uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej.

Art. 48. § 1. Strona powo?uj?ca si? w pi?mie na dokument obowi?zana jest na ??danie s?du z?o?y? orygina? dokumentu w s?dzie jeszcze przed rozpraw?.

§ 2. Je?eli dokument znajduje si? w aktach organu, o którym mowa w art. 76 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks post?powania administracyjnego oraz w art. 194 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wystarczy przedstawi? urz?dowo po?wiadczony przez ten organ odpis lub wyci?g z dokumentu. S?d za??da udzielenia odpisu lub wyci?gu, je?eli strona sama uzyska? ich nie mo?e. Gdy s?d uzna za konieczne przejrzenie orygina?u dokumentu, mo?e wyst?pi? o jego dostarczenie.

§ 3. Zamiast orygina?u dokumentu strona mo?e z?o?y? odpis dokumentu, je?eli jego zgodno?? z orygina?em zosta?a po?wiadczona przez notariusza albo przez wyst?puj?cego w sprawie pe?nomocnika strony b?d?cego adwokatem, radc? prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradc? podatkowym.

§ 4. Zawarte w odpisie dokumentu po?wiadczenie zgodno?ci z orygina?em przez wyst?puj?cego w sprawie pe?nomocnika strony b?d?cego adwokatem, radc? prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradc? podatkowym ma charakter dokumentu urz?dowego.

§ 5. Je?eli jest to uzasadnione okoliczno?ciami sprawy, s?d, na wniosek strony albo z urz?du, za??da od strony sk?adaj?cej odpis dokumentu, o którym mowa w § 3, przed?o?enia orygina?u tego dokumentu.

Art. 49. § 1. Je?eli pismo strony nie mo?e otrzyma? prawid?owego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodnicz?cy wzywa stron? o jego uzupe?nienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba ?e ustawa stanowi inaczej.

§ 2. Je?eli strona nie uzupe?ni?a lub nie poprawi?a pisma w terminie, przewodnicz?cy zarz?dza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarz?dzenie przys?uguje za?alenie.

§ 3. Pismo poprawione lub uzupe?nione w terminie wywo?uje skutki od dnia jego wniesienia.

§ 4. Czynno?ci, o których mowa w § 1 i 2, mo?e wykonywa? referendarz s?dowy.

Rozdzia? 2

Skarga

Art. 50. § 1. Uprawnionym do wniesienia skargi jest ka?dy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja spo?eczna w zakresie jej statutowej dzia?alno?ci, w sprawach dotycz?cych interesów prawnych innych osób, je?eli bra?a udzia? w post?powaniu administracyjnym.

§ 2. Uprawnionym do wniesienia skargi jest równie? inny podmiot, któremu ustawy przyznaj? prawo do wniesienia skargi.

Art. 51. Kilku uprawnionych do wniesienia skargi mo?e w jednej sprawie wyst?powa? w roli skar??cych, je?eli ich skargi dotycz? tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynno?ci albo bezczynno?ci organu lub przewlek?ego prowadzenia post?powania.

Art. 52. § 1. Skarg? mo?na wnie?? po wyczerpaniu ?rodków zaskar?enia, je?eli s?u?y?y one skar??cemu w post?powaniu przed organem w?a?ciwym w sprawie, chyba ?e skarg? wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.

§ 2. Przez wyczerpanie ?rodków zaskar?enia nale?y rozumie? sytuacj?, w której stronie nie przys?uguje ?aden ?rodek zaskar?enia, taki jak za?alenie, odwo?anie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.

§ 3. Je?eli ustawa nie przewiduje ?rodków zaskar?enia w sprawie b?d?cej przedmiotem skargi, skarg? na akty lub czynno?ci, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, mo?na wnie?? po uprzednim wezwaniu na pi?mie w?a?ciwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skar??cy dowiedzia? si? lub móg? si? dowiedzie? o wydaniu aktu lub podj?ciu innej czynno?ci - do usuni?cia naruszenia prawa. S?d, po wniesieniu skargi, mo?e uzna?, ?e uchybienie tego terminu nast?pi?o bez winy skar??cego i rozpozna? skarg?.

§ 4. W przypadku innych aktów, je?eli ustawa nie przewiduje ?rodków zaskar?enia w sprawie b?d?cej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, nale?y równie? przed wniesieniem skargi do s?du wezwa? na pi?mie w?a?ciwy organ do usuni?cia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania.

Art. 53. § 1. Skarg? wnosi si? w terminie trzydziestu dni od dnia dor?czenia skar??cemu rozstrzygni?cia w sprawie.

§ 2. W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skarg? wnosi si? w terminie trzydziestu dni od dnia dor?czenia odpowiedzi organu na wezwanie do usuni?cia naruszenia prawa, a je?eli organ nie udzieli? odpowiedzi na wezwanie, w terminie sze??dziesi?ciu dni od dnia wniesienia wezwania o usuni?cie naruszenia prawa.

§ 3. Prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mog? wnie?? skarg? w terminie sze?ciu miesi?cy od dnia dor?czenia stronie rozstrzygni?cia w sprawie indywidualnej, a w pozosta?ych przypadkach w terminie sze?ciu miesi?cy od dnia wej?cia w ?ycie aktu lub podj?cia innej czynno?ci uzasadniaj?cej wniesienie skargi. Termin ten nie ma zastosowania do wnoszenia skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorz?du terytorialnego i terenowych organów administracji rz?dowej.

Art. 54. § 1. Skarg? do s?du administracyjnego wnosi si? za po?rednictwem organu, którego dzia?anie, bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania jest przedmiotem skargi.

§ 2. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skarg? s?dowi wraz z kompletnymi i uporz?dkowanymi aktami sprawy i odpowiedzi? na skarg? w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

§ 3. Organ, którego dzia?anie, bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania zaskar?ono, mo?e w zakresie swojej w?a?ciwo?ci uwzgl?dni? skarg? w ca?o?ci w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Uwzgl?dniaj?c skarg?, organ stwierdza jednocze?nie, czy dzia?anie, bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania mia?y miejsce bez podstawy prawnej albo z ra??cym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje si? odpowiednio.

§ 4. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 1a, organ zawiadamia o przekazaniu skargi wraz z odpowiedzi? na skarg? przez obwieszczenie w siedzibie organu i na jego stronie internetowej oraz w sposób zwyczajowo przyj?ty w danej miejscowo?ci, pouczaj?c o tre?ci tego przepisu.

Art. 55. § 1. W razie niezastosowania si? do obowi?zków, o których mowa w art. 54 § 2, s?d na wniosek skar??cego mo?e orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysoko?ci okre?lonej w art. 154 § 6. Postanowienie mo?e by? wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. Je?eli organ nie przekaza? s?dowi skargi mimo wymierzenia grzywny, s?d mo?e na ??danie skar??cego rozpozna? spraw? na podstawie nades?anego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych w?tpliwo?ci.

§ 3. O ra??cych przypadkach naruszenia obowi?zków, o których mowa w § 2 lub w art. 54 § 2, sk?ad orzekaj?cy lub prezes s?du zawiadamia organy w?a?ciwe do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków.

Art. 56. W razie wniesienia skargi do s?du po wszcz?ciu post?powania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia niewa?no?ci aktu lub wznowienia post?powania, post?powanie s?dowe podlega zawieszeniu.

Art. 57. § 1. Skarga powinna czyni? zado?? wymaganiom pisma w post?powaniu s?dowym, a ponadto zawiera?:

1)  wskazanie zaskar?onej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynno?ci;

2)  oznaczenie organu, którego dzia?ania, bezczynno?ci lub przewlek?ego prowadzenia post?powania skarga dotyczy;

3)  okre?lenie naruszenia prawa lub interesu prawnego;

4)  w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, dowód, ?e skar??cy wezwa? w?a?ciwy organ do usuni?cia naruszenia prawa.

§ 2. W przypadku, o którym mowa w art. 51, skargi mog? by? wniesione w jednym pi?mie.

§ 3. Je?eli w jednym pi?mie zaskar?ono wi?cej ni? jeden akt lub czynno?? albo bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania, przewodnicz?cy zarz?dza rozdzielenie tych skarg.

Art. 57a. Skarga na pisemn? interpretacj? przepisów prawa podatkowego wydan? w indywidualnej sprawie, opini? zabezpieczaj?c? i odmow? wydania opinii zabezpieczaj?cej mo?e by? oparta wy??cznie na zarzucie naruszenia przepisów post?powania, dopuszczeniu si? b??du wyk?adni lub niew?a?ciwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. S?d administracyjny jest zwi?zany zarzutami skargi oraz powo?an? podstaw? prawn?.

Art. 58. § 1. S?d odrzuca skarg?:

1)  je?eli sprawa nie nale?y do w?a?ciwo?ci s?du administracyjnego;

2)  wniesion? po up?ywie terminu do jej wniesienia;

3)  gdy nie uzupe?niono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi;

4)  je?eli sprawa obj?ta skarg? pomi?dzy tymi samymi stronami jest w toku lub zosta?a ju? prawomocnie os?dzona;

5)  je?eli jedna ze stron nie ma zdolno?ci s?dowej albo je?eli skar??cy nie ma zdolno?ci procesowej, a nie dzia?a za niego przedstawiciel ustawowy albo je?eli w sk?adzie organów jednostki organizacyjnej b?d?cej stron? skar??c? zachodz? braki uniemo?liwiaj?ce jej dzia?anie;

5a)    je?eli interes prawny lub uprawnienie wnosz?cego skarg? na uchwa?? lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zosta?y naruszone stosownie do wymaga? przepisu szczególnego;

6)  je?eli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

§ 2. Z powodu braku zdolno?ci s?dowej jednej ze stron albo zdolno?ci procesowej skar??cego i niedzia?ania przedstawiciela ustawowego lub braku w sk?adzie organów jednostki organizacyjnej b?d?cej skar??cym, uniemo?liwiaj?cego jego dzia?anie, s?d odrzuci skarg? dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupe?niony.

§ 3. S?d odrzuca skarg? postanowieniem. Odrzucenie skargi mo?e nast?pi? na posiedzeniu niejawnym.

§ 4. S?d nie mo?e odrzuci? skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, je?eli w tej sprawie s?d powszechny uzna? si? za niew?a?ciwy.

Art. 59. § 1. Je?eli do rozpoznania sprawy w?a?ciwy jest inny s?d administracyjny, s?d, który stwierdzi sw? niew?a?ciwo??, przeka?e spraw? w?a?ciwemu s?dowi administracyjnemu. Postanowienie s?du mo?e zapa?? na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. S?d, któremu sprawa zosta?a przekazana, jest zwi?zany postanowieniem o przekazanie sprawy. Nie dotyczy to przekazania sprawy Naczelnemu S?dowi Administracyjnemu.

§ 3. Czynno?ci dokonane w s?dzie niew?a?ciwym pozostaj? w mocy.

Art. 60. Skar??cy mo?e cofn?? skarg?. Cofni?cie skargi wi??e s?d. Jednak?e s?d uzna cofni?cie skargi za niedopuszczalne, je?eli zmierza ono do obej?cia prawa lub spowodowa?oby utrzymanie w mocy aktu lub czynno?ci dotkni?tych wad? niewa?no?ci.

Art. 61. § 1. Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynno?ci.

§ 2. W razie wniesienia skargi:

1)  na decyzj? lub postanowienie - organ, który wyda? decyzj? lub postanowienie, mo?e wstrzyma?, z urz?du lub na wniosek skar??cego, ich wykonanie w ca?o?ci lub w cz??ci, chyba ?e zachodz? przes?anki, od których w post?powaniu administracyjnym uzale?nione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalno?ci albo, gdy ustawa szczególna wy??cza wstrzymanie ich wykonania;

2)  na inne akty lub czynno?ci z zakresu administracji publicznej dotycz?ce uprawnie? lub obowi?zków wynikaj?cych z przepisów prawa - w?a?ciwy organ mo?e, z urz?du lub na wniosek skar??cego, wstrzyma? wykonanie aktu lub czynno?ci w ca?o?ci lub w cz??ci;

3)  na uchwa?y organów jednostek samorz?du terytorialnego i ich zwi?zków oraz na akty terenowych organów administracji rz?dowej - w?a?ciwy organ mo?e, z urz?du lub na wniosek skar??cego, wstrzyma? wykonanie uchwa?y lub aktu w ca?o?ci lub w cz??ci, z wyj?tkiem przepisów prawa miejscowego, które wesz?y w ?ycie.

§ 3. Po przekazaniu s?dowi skargi s?d mo?e na wniosek skar??cego wyda? postanowienie o wstrzymaniu wykonania w ca?o?ci lub w cz??ci aktu lub czynno?ci, o których mowa w § 1, je?eli zachodzi niebezpiecze?stwo wyrz?dzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyj?tkiem przepisów prawa miejscowego, które wesz?y w ?ycie, chyba ?e ustawa szczególna wy??cza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynno?ci przez organ nie pozbawia skar??cego z?o?enia wniosku do s?du. Dotyczy to tak?e aktów wydanych lub podj?tych we wszystkich post?powaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

§ 4. Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynno?ci wydane, na podstawie § 2 i 3, s?d mo?e zmieni? lub uchyli? w ka?dym czasie w razie zmiany okoliczno?ci.

§ 5. Postanowienia, o których mowa w § 3 i 4, s?d mo?e wyda? na posiedzeniu niejawnym.

§ 6. Wstrzymanie wykonania aktu lub czynno?ci traci moc z dniem:

1)  wydania przez s?d orzeczenia uwzgl?dniaj?cego skarg?;

2)  uprawomocnienia si? orzeczenia oddalaj?cego skarg?.

Art. 62. Przewodnicz?cy wydzia?u lub wyznaczony s?dzia:

1)  zarz?dza skompletowanie akt niezb?dnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby tak?e innych dowodów;

2)  wskazuje sk?ad s?dziowski orzekaj?cy w sprawie, wyznaczony w sposób, o którym mowa w art. 17;

3)  wyznacza termin posiedzenia niejawnego lub rozprawy, w którym sprawa ma by? rozpoznana.

Rozdzia? 3

Wniosek o wszcz?cie post?powania

Art. 63. Je?eli ustawy tak stanowi?, post?powanie s?dowe wszczyna si? na wniosek.

Art. 64. § 1. Wniosek sk?ada si? bezpo?rednio do s?du.

§ 2. Wniosek powinien czyni? zado?? wymaganiom pisma w post?powaniu s?dowym, a ponadto zawiera? okre?lenie ??dania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i organów, a tak?e spe?nia? inne wymagania okre?lone w przepisach szczególnych.

§ 3. Do wniosku stosuje si? odpowiednio przepisy o skardze, je?eli ustawa nie stanowi inaczej.

Rozdzia? 4

Dor?czenia

Art. 65. § 1. S?d dokonuje dor?cze? przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529 oraz z 2015 r. poz. 1830), przez swoich pracowników lub przez inne upowa?nione przez s?d osoby lub organy.

§ 2. Do dor?czania pism w post?powaniu s?dowym przez operatora pocztowego, stosuje si? tryb dor?czania pism s?dowych w post?powaniu cywilnym, je?eli przepisy niniejszego rozdzia?u nie stanowi? inaczej.

§ 3. Pismo mo?e by? tak?e dor?czone za po?rednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. W takim wypadku dowodem dor?czenia jest potwierdzenie transmisji danych.

Art. 66. § 1. W toku sprawy adwokaci, radcy prawni, doradcy podatkowi i rzecznicy patentowi dor?czaj? sobie nawzajem pisma bezpo?rednio za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty lub przesy?k? polecon?. W tre?ci pisma procesowego wniesionego do s?du zamieszcza si? o?wiadczenie o dor?czeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesy?k? polecon?. Pisma niezawieraj?ce powy?szego o?wiadczenia podlegaj? zwrotowi bez wzywania do usuni?cia tego braku.

§ 2. Dor?czenie adresatowi mo?e nast?pi? tak?e przez wr?czenie mu pisma bezpo?rednio w sekretariacie s?du.

§ 3. Przepis § 1 nie dotyczy wniesienia skargi, skargi kasacyjnej, za?alenia, sprzeciwu, skargi o wznowienie post?powania i skargi o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia.

Art. 67. § 1. Je?eli stron? jest osoba fizyczna, dor?czenia dokonuje si? jej osobi?cie, a gdy nie ma ona zdolno?ci procesowej - jej przedstawicielowi ustawowemu.

§ 2. Pisma w post?powaniu s?dowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak równie? dla jednostki organizacyjnej nieposiadaj?cej osobowo?ci prawnej, dor?cza si? organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed s?dem lub do r?k pracownika upowa?nionego do odbioru pism.

§ 3. Pisma w post?powaniu s?dowym dla przedsi?biorców i wspólników spó?ek handlowych, wpisanych do rejestru s?dowego na podstawie odr?bnych przepisów, dor?cza si? na adres podany w rejestrze, chyba ?e strona wskaza?a inny adres dla dor?cze?.

§ 4. W razie niemo?no?ci dor?czenia w sposób okre?lony w § 3, stosuje si? odpowiednio art. 70 § 2.

§ 5. Je?eli ustanowiono pe?nomocnika lub osob? upowa?nion? do odbioru pism w post?powaniu s?dowym, dor?czenia nale?y dokona? tym osobom.

Art. 68. § 1. W dni ustawowo wolne od pracy oraz w porze nocnej, dor?cze? mo?na dokonywa? tylko w wyj?tkowych przypadkach, za uprzednim zarz?dzeniem prezesa s?du.

§ 2. Za por? nocn? uwa?a si? czas od godziny dwudziestej pierwszej do godziny siódmej.

Art. 69. Dor?czenia dokonuje si? w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie si? adresata zastanie.

Art. 70. § 1. Strony i ich przedstawiciele maj? obowi?zek zawiadamia? s?d o ka?dej zmianie swojego zamieszkania, adresu do dor?cze? lub siedziby.

§ 2. W razie zaniedbania tego obowi?zku pismo pozostawia si? w aktach sprawy ze skutkiem dor?czenia, chyba ?e nowy adres jest s?dowi znany. O powy?szym obowi?zku i skutkach jego niedope?nienia s?d powinien pouczy? stron? przy pierwszym dor?czeniu.

§ 3. Przepisu § 2 nie stosuje si? do dor?czenia skargi o wznowienie post?powania.

Art. 71. § 1. Dor?czenia ?o?nierzom zasadniczej s?u?by wojskowej dokonuje si? za po?rednictwem dowódcy jednostki wojskowej, w której ?o?nierz pe?ni s?u?b?.

§ 2. Dor?czenia osobom pozbawionym wolno?ci dokonuje si? za po?rednictwem administracji odpowiedniego zak?adu.

Art. 72. § 1. Je?eli dor?czaj?cy nie zastanie adresata w mieszkaniu, mo?e dor?czy? pismo doros?emu domownikowi, a gdyby go nie by?o - zarz?dcy domu lub dozorcy, je?eli nie maj? oni sprzecznych interesów w sprawie i podj?li si? oddania mu pisma.

§ 2. Je?eli dor?czenia dokonuje si? w miejscu pracy, mo?na dor?czy? pismo osobie upowa?nionej do odbioru pism.

Art. 73. § 1. W razie niemo?no?ci dor?czenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo sk?ada si? na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urz?dzie gminy, dokonuj?c jednocze?nie zawiadomienia okre?lonego w § 2.

§ 2. Zawiadomienie o z?o?eniu pisma wraz z informacj? o mo?liwo?ci jego odbioru w placówce pocztowej albo w urz?dzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza si? w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest mo?liwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do dor?cze?, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynno?ci zawodowe.

§ 3. W przypadku niepodj?cia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia si? powtórne zawiadomienie o mo?liwo?ci odbioru pisma w terminie nie d?u?szym ni? czterna?cie dni od dnia pierwszego zawiadomienia o z?o?eniu pisma w placówce pocztowej albo w urz?dzie gminy.

§ 4. Dor?czenie uwa?a si? za dokonane z up?ywem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

Art. 74. § 1. Je?eli adresat odmawia przyj?cia pisma, zwraca si? je s?dowi z adnotacj? o odmowie jego przyj?cia i dat? odmowy. Pismo wraz z adnotacj? do??cza si? do akt sprawy.

§ 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, uznaje si?, ?e pismo dor?czone zosta?o w dniu odmowy jego przyj?cia przez adresata.

Art. 75. Pisma w post?powaniu s?dowym i orzeczenia dor?cza si? w odpisach.

Art. 76. § 1. Pe?nomocnikowi kilku osób dor?cza si? jeden egzemplarz pisma i za??czników.

§ 2. Uprawnionemu przez kilku uczestników post?powania do odbioru pism w post?powaniu s?dowym dor?cza si? po jednym egzemplarzu dla ka?dego uczestnika.

§ 3. Je?eli jest kilku pe?nomocników jednej strony, s?d dor?cza pismo tylko jednemu z nich.

Art. 77. § 1. Odbieraj?cy pismo potwierdza odbiór i jego dat? w?asnor?cznym podpisem. Je?eli tego nie mo?e lub nie chce uczyni?, dor?czaj?cy sam oznacza dat? dor?czenia oraz przyczyny braku podpisu.

§ 2. Dor?czaj?cy stwierdza na potwierdzeniu odbioru sposób dor?czenia, a na dor?czonym pi?mie zaznacza dzie? dor?czenia i opatruje to stwierdzenie swoim podpisem.

Art. 78. Je?eli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma by? dor?czona skarga lub inne pismo w post?powaniu s?dowym albo orzeczenie wywo?uj?ce potrzeb? podj?cia obrony jej praw, dor?czenie mo?e do chwili zg?oszenia si? strony albo jej przedstawiciela lub pe?nomocnika nast?pi? tylko do r?k kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez s?d orzekaj?cy.

Art. 79. § 1. S?d ustanowi kuratora, je?eli wnioskodawca uprawdopodobni, ?e miejsce pobytu strony nie jest znane. Postanowienie s?d wydaje na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. O ustanowieniu kuratora przewodnicz?cy og?osi publicznie w budynku s?dowym i urz?dzie w?a?ciwej gminy, w sprawach za? wi?kszej wagi, gdy uzna to za potrzebne, tak?e w prasie.

§ 3. Z chwil? dor?czenia pisma kuratorowi dor?czenie staje si? skuteczne. S?d mo?e jednak uzale?ni? skuteczno?? dor?czenia od up?ywu oznaczonego terminu od dnia wywieszenia obwieszczenia w budynku s?dowym.

§ 4. Czynno?ci, o których mowa w § 1-3, mo?e wykonywa? referendarz s?dowy.

Art. 80. Przepisy o dor?czeniu stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, i ustanowieniu dla niej kuratora stosuje si? równie? do jednostek organizacyjnych, które nie maj? organów albo których organy s? nieznane z siedziby.

Art. 81. Gdy oka?e si?, ?e ??danie ustanowienia kuratora lub wywieszenia pisma nie by?o uzasadnione, s?d zarz?dzi dor?czenie pisma w sposób w?a?ciwy, a w miar? potrzeby zniesie na wniosek strony zainteresowanej post?powanie przeprowadzone z udzia?em kuratora lub po wywieszeniu pisma w budynku s?dowym.

Rozdzia? 5

Terminy

Art. 82. Bieg terminu wyznaczonego przez s?d lub przewodnicz?cego (termin s?dowy) rozpoczyna si? od og?oszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarz?dzenia, a gdy ustawa przewiduje dor?czenie z urz?du - od jego dor?czenia.

Art. 83. § 1. Terminy oblicza si? wed?ug przepisów prawa cywilnego, z zastrze?eniem § 2.

§ 2. Je?eli ostatni dzie? terminu przypada na sobot? lub dzie? ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzie? terminu uwa?a si? nast?pny dzie? po dniu lub dniach wolnych od pracy.

§ 3. Oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora ?wiadcz?cego pocztowe us?ugi powszechne w innym pa?stwie cz?onkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub pa?stwie cz?onkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urz?dzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do s?du.

§ 4. To samo dotyczy z?o?enia pisma przez ?o?nierza w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osob? pozbawion? wolno?ci w administracji zak?adu karnego lub aresztu ?ledczego oraz przez cz?onka za?ogi polskiego statku morskiego u kapitana statku.

Art. 84. Przewodnicz?cy mo?e z wa?nej przyczyny przed?u?y? termin s?dowy z urz?du lub na wniosek strony zg?oszony przed up?ywem terminu, a tak?e skróci? termin s?dowy na wniosek strony.

Rozdzia? 6

Uchybienie i przywrócenie terminu

Art. 85. Czynno?? w post?powaniu s?dowym podj?ta przez stron? po up?ywie terminu jest bezskuteczna.

Art. 86. § 1. Je?eli strona nie dokona?a w terminie czynno?ci w post?powaniu s?dowym bez swojej winy, s?d na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia mo?e by? wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, je?eli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie post?powania s?dowego.

§ 3. Na postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia przys?uguje za?alenie.

Art. 87. § 1. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi si? do s?du, w którym czynno?? mia?a by? dokonana, w ci?gu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

§ 2. W pi?mie tym nale?y uprawdopodobni? okoliczno?ci wskazuj?ce na brak winy w uchybieniu terminu.

§ 3. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi si? za po?rednictwem organu, którego dzia?anie, bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania s? przedmiotem skargi.

§ 4. Równocze?nie z wnioskiem strona powinna dokona? czynno?ci, której nie dokona?a w terminie.

§ 5. Po up?ywie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyj?tkowych.

Art. 88. Spó?niony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu s?d odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przys?uguje za?alenie.

Art. 89. Zg?oszenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje post?powania w sprawie ani wykonania orzeczenia. S?d mo?e jednak, stosownie do okoliczno?ci, wstrzyma? post?powanie lub wykonanie orzeczenia. Postanowienie mo?e by? wydane na posiedzeniu niejawnym. W razie uwzgl?dnienia wniosku s?d mo?e natychmiast przyst?pi? do rozpoznania sprawy.

Rozdzia? 7

Posiedzenia s?dowe

Art. 90. § 1. Je?eli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia s?dowe s? jawne, a s?d orzekaj?cy rozpoznaje sprawy na rozprawie.

§ 2. S?d mo?e skierowa? spraw? na posiedzenie jawne i wyznaczy? rozpraw? tak?e wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Art. 91. § 1. Posiedzenia s?dowe wyznacza przewodnicz?cy z urz?du, ilekro? wymaga tego stan sprawy.

§ 2. O posiedzeniach jawnych zawiadamia si? strony na pi?mie lub przez og?oszenie podczas posiedzenia. Stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym nale?y zawsze dor?czy? zawiadomienie na nast?pne posiedzenie. Zawiadomienie powinno by? dor?czone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem. W przypadkach pilnych termin ten mo?e by? skrócony do trzech dni.

§ 3. S?d mo?e w celu dok?adniejszego wyja?nienia sprawy zarz?dzi? stawienie si? stron lub jednej z nich osobi?cie albo przez pe?nomocnika.

Art. 92. § 1. Post?powanie przed s?dem toczy si? z udzia?em prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka, je?eli wnie?li skarg? albo gdy zg?osili swój udzia? w post?powaniu przed s?dem.

§ 2. Nieobecno?? prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy przez s?d.

Art. 93. W zawiadomieniu o posiedzeniu oznacza si?:

1)  imi?, nazwisko albo nazw? i siedzib? zawiadamianego oraz adres zawiadamianego;

2)  s?d oraz miejsce i czas posiedzenia;

3)  skar??cego oraz przedmiot sprawy;

4)  cel posiedzenia;

5)  skutki niestawiennictwa.

Art. 94. Posiedzenia s?dowe odbywaj? si? w budynku s?dowym, a poza tym budynkiem tylko wówczas, z zachowaniem wymaga? dotycz?cych bezpiecze?stwa, gdy czynno?ci s?dowe musz? by? wykonane w innym miejscu albo gdy odbycie posiedzenia poza budynkiem s?dowym u?atwia przeprowadzenie sprawy lub przyczynia si? znacznie do zaoszcz?dzenia kosztów.

Art. 95. Na posiedzenia jawne wst?p na sal? s?dow? maj? - poza stronami i osobami wezwanymi - tylko osoby pe?noletnie. Na posiedzenia niejawne maj? wst?p tylko osoby wezwane.

Art. 96. § 1. S?d z urz?du zarz?dza odbycie ca?ego posiedzenia lub cz??ci przy drzwiach zamkni?tych, je?eli publiczne rozpoznanie sprawy zagra?a moralno?ci, bezpiecze?stwu pa?stwa lub porz?dkowi publicznemu, a tak?e gdy mog? by? ujawnione okoliczno?ci stanowi?ce informacje niejawne.

§ 2. S?d na wniosek strony zarz?dza odbycie posiedzenia przy drzwiach zamkni?tych, je?eli wymaga tego ochrona ?ycia prywatnego strony lub inny wa?ny interes prywatny. Post?powanie dotycz?ce tego wniosku odbywa si? przy drzwiach zamkni?tych. Postanowienie w tym przedmiocie s?d og?asza publicznie.

Art. 97. § 1. Podczas posiedzenia odbywaj?cego si? przy drzwiach zamkni?tych mog? by? obecni na sali: strony, ich przedstawiciele ustawowi i pe?nomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania po dwie z ka?dej strony.

§ 2. Og?oszenie orzeczenia ko?cz?cego post?powanie w sprawie odbywa si? publicznie.

Art. 98. § 1. Przewodnicz?cy otwiera, prowadzi i zamyka posiedzenia, udziela g?osu, zadaje pytania, upowa?nia do zadawania pyta? i og?asza orzeczenia.

§ 2. Przewodnicz?cy mo?e odebra? g?os, gdy przemawiaj?cy go nadu?ywa, jak równie? uchyli? pytanie, je?eli uzna je za niew?a?ciwe lub zbyteczne.

Art. 99. S?d nawet na zgodny wniosek stron mo?e odroczy? posiedzenie tylko z wa?nej przyczyny.

Art. 100. § 1. Z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant pod kierunkiem przewodnicz?cego spisuje protokó?.

§ 2. Z posiedzenia niejawnego sporz?dza si? notatk? urz?dow?, je?eli nie wydano orzeczenia.

Art. 101. § 1. Protokó? powinien zawiera?:

1)  oznaczenie s?du, miejsca i daty posiedzenia, imiona i nazwiska s?dziów, protokolanta, prokuratora, stron, jak równie? obecnych na posiedzeniu przedstawicieli ustawowych i pe?nomocników oraz oznaczenie sprawy i wzmiank? co do jawno?ci;

2)  przebieg posiedzenia, w szczególno?ci wnioski i twierdzenia stron, wymienienie zarz?dze? i orzecze? wydanych na posiedzeniu oraz stwierdzenie, czy zosta?y og?oszone; je?eli sporz?dzenie odr?bnej sentencji orzeczenia nie jest wymagane, wystarcza zamieszczenie w protokole tre?ci samego rozstrzygni?cia; zamiast podania wniosków i twierdze? mo?na w protokole powo?a? si? na pisma przygotowawcze;

3)  czynno?ci stron maj?ce znaczenie dla rozstrzygni?cia sprawy.

§ 2. Protokó? podpisuj? przewodnicz?cy i protokolant.

Art. 102. Przebieg czynno?ci protoko?owanych mo?e by? ponadto utrwalony za pomoc? aparatury d?wi?kowej, o czym nale?y przed uruchomieniem aparatury uprzedzi? wszystkie osoby uczestnicz?ce w czynno?ci.

Art. 103. Strony mog? ??da? sprostowania lub uzupe?nienia protoko?u na nast?pnym posiedzeniu, nie pó?niej jednak ni? w terminie trzydziestu dni od dnia posiedzenia, z którego sporz?dzono protokó?. Od zarz?dzenia przewodnicz?cego strony mog? odwo?a? si? do s?du w terminie siedmiu dni od dor?czenia im zarz?dzenia.

Art. 104. W toku posiedzenia wnioski, o?wiadczenia, uzupe?nienia i sprostowania wniosków i o?wiadcze? mo?na zamie?ci? w za??czniku do protoko?u. Gdy stron? zast?puje adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy, przewodnicz?cy mo?e za??da? z?o?enia takiego za??cznika w wyznaczonym terminie.

Art. 105. Strony mog? w toku posiedzenia, a je?eli nie by?y obecne, na najbli?szym posiedzeniu, zwróci? uwag? s?du na uchybienia przepisom post?powania, wnosz?c o wpisanie zastrze?enia do protoko?u. Stronie, która zastrze?enia nie zg?osi?a, nie przys?uguje prawo powo?ywania si? na takie uchybienia w dalszym toku post?powania, chyba ?e chodzi o przepisy post?powania, których naruszenie s?d powinien wzi?? pod rozwag? z urz?du, albo gdy strona uprawdopodobni, i? nie zg?osi?a zastrze?e? bez swojej winy.

Art. 106. § 1. Po wywo?aniu sprawy rozprawa rozpoczyna si? od sprawozdania s?dziego, który zwi??le przedstawia na podstawie akt stan sprawy ze szczególnym uwzgl?dnieniem zarzutów skargi.

§ 2. Po z?o?eniu sprawozdania, strony - najpierw skar??cy, a potem organ - zg?aszaj? ustnie swoje ??dania i wnioski oraz sk?adaj? wyja?nienia. Strony mog? ponadto wskazywa? podstawy prawne i faktyczne swych ??da? i wniosków. Przewodnicz?cy udziela g?osu pozosta?ym stronom wed?ug ustalonej przez siebie kolejno?ci.

§ 3. S?d mo?e z urz?du lub na wniosek stron przeprowadzi? dowody uzupe?niaj?ce z dokumentów, je?eli jest to niezb?dne do wyja?nienia istotnych w?tpliwo?ci i nie spowoduje nadmiernego przed?u?enia post?powania w sprawie.

§ 4. Fakty powszechnie znane s?d bierze pod uwag? nawet bez powo?ania si? na nie przez strony.

§ 5. Do post?powania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje si? odpowiednio przepisy Kodeksu post?powania cywilnego.

Art. 107. Nieobecno?? stron lub ich pe?nomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.

Art. 108. W razie nieobecno?ci strony lub jej pe?nomocnika na rozprawie, przewodnicz?cy lub wyznaczony przez niego s?dzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajduj?ce si? w aktach sprawy.

Art. 109. Rozprawa ulega odroczeniu, je?eli s?d stwierdzi nieprawid?owo?? zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo je?eli nieobecno?? strony lub jej pe?nomocnika jest wywo?ana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inn? znan? s?dowi przeszkod?, której nie mo?na przezwyci??y?, chyba ?e strona lub jej pe?nomocnik wnie?li o rozpoznanie sprawy w ich nieobecno?ci.

Art. 110. Rozprawa ulega odroczeniu, je?eli s?d postanowi zawiadomi? o tocz?cym si? post?powaniu s?dowym osoby, które dotychczas nie bra?y udzia?u w sprawie w charakterze stron.

Art. 111. § 1. S?d zarz?dza po??czenie kilku oddzielnych spraw tocz?cych si? przed nim w celu ich ??cznego rozpoznania lub tak?e rozstrzygni?cia, je?eli mog?y by? obj?te jedn? skarg?.

§ 2. S?d mo?e zarz?dzi? po??czenie kilku oddzielnych spraw tocz?cych si? przed nim w celu ich ??cznego rozpoznania lub tak?e rozstrzygni?cia, je?eli pozostaj? one ze sob? w zwi?zku.

Art. 112. W razie uchylania si? organu od zastosowania si? do postanowienia s?du lub zarz?dzenia przewodnicz?cego podj?tych w toku post?powania i w zwi?zku z rozpoznaniem sprawy, s?d mo?e orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysoko?ci okre?lonej w art. 154 § 6. Postanowienie mo?e by? wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 55 § 3 stosuje si? odpowiednio.

Art. 113. § 1. Przewodnicz?cy zamyka rozpraw?, gdy s?d uzna spraw? za dostatecznie wyja?nion?.

§ 2. Mo?na zamkn?? rozpraw? równie? w przypadku, gdy ma by? przeprowadzony jeszcze uzupe?niaj?cy dowód z dokumentów znanych stronom, a przeprowadzenie rozprawy co do tego dowodu s?d uzna za zbyteczne.

Art. 114. Od orzecze? przewodnicz?cego wydanych w toku rozprawy strony mog? odwo?a? si?, do czasu zamkni?cia rozprawy, do s?du orzekaj?cego.

Rozdzia? 8

Post?powanie mediacyjne i uproszczone

Art. 115. § 1. Na wniosek skar??cego lub organu, z?o?ony przed wyznaczeniem rozprawy, mo?e by? przeprowadzone post?powanie mediacyjne, którego celem jest wyja?nienie i rozwa?enie okoliczno?ci faktycznych i prawnych sprawy oraz przyj?cie przez strony ustale? co do sposobu jej za?atwienia w granicach obowi?zuj?cego prawa.

§ 2. Post?powanie mediacyjne mo?e by? prowadzone mimo braku wniosku stron o przeprowadzenie takiego post?powania.

Art. 116. § 1. Post?powanie mediacyjne prowadzi s?dzia lub referendarz s?dowy wyznaczony przez przewodnicz?cego wydzia?u.

§ 2. Posiedzenie mediacyjne odbywa si? z udzia?em stron.

§ 3. Z przebiegu posiedzenia mediacyjnego spisuje si? protokó?, w którym zamieszcza si? stanowiska stron, a w szczególno?ci dokonane przez strony ustalenia co do sposobu za?atwienia sprawy. Protokó? podpisuje prowadz?cy post?powanie mediacyjne oraz strony.

Art. 117. § 1. Na podstawie ustale? dokonanych w post?powaniu mediacyjnym, organ uchyla lub zmienia zaskar?ony akt albo wykonuje lub podejmuje inn? czynno?? stosownie do okoliczno?ci sprawy w zakresie swojej w?a?ciwo?ci i kompetencji.

§ 2. Je?eli strony nie dokonaj? ustale? co do sposobu za?atwienia sprawy, podlega ona rozpoznaniu przez s?d.

Art. 118. § 1. Na akt wydany na podstawie ustale?, o których mowa w art. 117 § 1, mo?na wnie?? skarg? do wojewódzkiego s?du administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia dor?czenia aktu albo wykonania lub podj?cia czynno?ci. Skarg? s?d rozpoznaje ??cznie ze skarg? wniesion? w sprawie na akt lub czynno??, w której przeprowadzono post?powanie mediacyjne.

§ 2. Je?eli skarga na akt lub czynno?? wydane lub podj?te na podstawie ustale?, o których mowa w art. 117 § 1, nie zostanie wniesiona albo skarga ta zostanie oddalona, s?d umarza post?powanie w sprawie, w której przeprowadzono post?powanie mediacyjne.

Art. 119. Sprawa mo?e by? rozpoznana w trybie uproszczonym, je?eli:

1)  decyzja lub postanowienie s? dotkni?te wad? niewa?no?ci, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu post?powania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zosta?y z naruszeniem prawa daj?cym podstaw? do wznowienia post?powania;

2)  strona zg?osi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a ?adna z pozosta?ych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o z?o?eniu wniosku nie za??da przeprowadzenia rozprawy;

3)  przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w post?powaniu administracyjnym, na które s?u?y za?alenie albo ko?cz?ce post?powanie, a tak?e postanowienie rozstrzygaj?ce spraw? co do istoty oraz postanowienia wydane w post?powaniu egzekucyjnym i zabezpieczaj?cym, na które s?u?y za?alenie;

4)  przedmiotem skargi jest bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania.

Art. 120. W trybie uproszczonym s?d rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w sk?adzie trzech s?dziów.

Art. 121. Sprawa mo?e by? równie? rozpoznana w trybie uproszczonym w przypadku, o którym mowa w art. 55 § 2.

Art. 122. S?d rozpoznaj?cy spraw? w trybie uproszczonym mo?e przekaza? spraw? do rozpoznania na rozprawie.

Rozdzia? 9

Zawieszenie i podj?cie post?powania

Art. 123. Post?powanie ulega zawieszeniu z mocy prawa w razie zaprzestania czynno?ci przez s?d wskutek si?y wy?szej.

Art. 124. § 1. S?d zawiesza post?powanie z urz?du:

1)  w razie ?mierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolno?ci procesowej, utraty przez stron? zdolno?ci s?dowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrze?eniem § 3;

2)  je?eli w sk?adzie organów jednostki organizacyjnej b?d?cej stron? zachodz? braki uniemo?liwiaj?ce jej dzia?anie;

3)  je?eli strona lub jej przedstawiciel ustawowy znajduje si? w miejscowo?ci pozbawionej wskutek nadzwyczajnych wydarze? komunikacji z siedzib? s?du;

4)  je?eli w stosunku do strony zosta?o wszcz?te post?powanie upad?o?ciowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodz?cego w sk?ad masy upad?o?ci;

5)  w razie przedstawienia przez s?d w tym post?powaniu pytania prawnego Trybuna?owi Konstytucyjnemu albo Trybuna?owi Sprawiedliwo?ci Unii Europejskiej;

6)  w przypadku, o którym mowa w art. 56.

§ 2. W przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1 i 4, zawieszenie ma skutek od dnia zdarze?, które je spowodowa?y. Zdarzenia te nie wstrzymuj? jednak wydania orzeczenia, je?eli nast?pi?y po zamkni?ciu rozprawy.

§ 3. Nie zawiesza si? post?powania w razie ?mierci strony, je?eli przedmiot post?powania odnosi si? wy??cznie do praw i obowi?zków ?ci?le zwi?zanych z osob? zmar?ego.

Art. 125. § 1. S?d mo?e zawiesi? post?powanie z urz?du:

1)  je?eli rozstrzygni?cie sprawy zale?y od wyniku innego tocz?cego si? post?powania administracyjnego, s?dowoadministracyjnego, s?dowego, przed Trybuna?em Konstytucyjnym lub Trybuna?em Sprawiedliwo?ci Unii Europejskiej;

2)  je?eli ujawni si? czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mog?oby wywrze? wp?yw na rozstrzygni?cie sprawy s?dowoadministracyjnej;

3)  je?eli na skutek braku lub wskazania z?ego adresu skar??cego lub niewykonania przez skar??cego innych zarz?dze? nie mo?na nada? sprawie dalszego biegu;

4)  w razie ?mierci pe?nomocnika, chyba ?e strona dzia?a przed s?dem osobi?cie.

§ 2. Je?eli post?powanie karne lub administracyjne nie jest jeszcze rozpocz?te, a jego rozpocz?cie zale?y od wniosku strony, s?d wyznaczy termin do wszcz?cia post?powania, w innych przypadkach mo?e zwróci? si? do w?a?ciwego organu.

Art. 126. S?d mo?e równie? zawiesi? post?powanie na zgodny wniosek stron.

Art. 127. § 1. W przypadku zawieszenia post?powania na zgodny wniosek stron lub niemo?no?ci nadania sprawie dalszego biegu, zawieszenie wstrzymuje tylko bieg terminów s?dowych, które biegn? dalej dopiero od dnia podj?cia post?powania.

§ 2. We wszystkich innych przypadkach zawieszenia ?adne terminy nie biegn? i zaczynaj? biec dopiero od pocz?tku od dnia podj?cia post?powania. Terminy s?dowe nale?y w miar? potrzeby wyznaczy? na nowo.

§ 3. Podczas zawieszenia s?d nie podejmuje ?adnych czynno?ci z wyj?tkiem tych, które maj? na celu podj?cie post?powania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynno?ci. Czynno?ci podejmowane przez strony, a nie dotycz?ce tych przedmiotów, wywo?uj? skutki dopiero od dnia podj?cia post?powania.

Art. 128. § 1. S?d postanowi podj?? post?powanie z urz?du, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególno?ci:

1)  w razie ?mierci strony - od dnia zg?oszenia si? lub wskazania nast?pców prawnych zmar?ego albo od dnia ustanowienia we w?a?ciwej drodze kuratora spadku;

2)  w razie utraty zdolno?ci s?dowej - od dnia ustalenia ogólnego nast?pcy prawnego;

3)  w razie braku przedstawiciela ustawowego - od dnia jego ustanowienia;

4)  gdy rozstrzygni?cie sprawy zale?y od wyniku innego post?powania - od dnia uprawomocnienia si? orzeczenia ko?cz?cego to post?powanie; s?d mo?e jednak i przedtem, stosownie do okoliczno?ci, podj?? dalsze post?powanie.

§ 2. Je?eli w ci?gu roku od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu post?powania nie zg?osz? si? lub nie zostan? wskazani nast?pcy prawni zmar?ej strony, s?d mo?e z urz?du zwróci? si? do s?du spadku o ustanowienie kuratora spadku, chyba ?e kurator taki ju? wcze?niej zosta? ustanowiony. Czynno?? t? mo?e wykona? referendarz s?dowy.

Art. 129. W razie zawieszenia post?powania na zgodny wniosek stron s?d postanowi podj?? post?powanie na wniosek którejkolwiek z nich, nie wcze?niej ni? po up?ywie trzech miesi?cy od zawieszenia post?powania.

Art. 130. § 1. S?d umarza zawieszone post?powanie:

1)  je?eli wniosek o podj?cie post?powania zawieszonego na zgodny wniosek stron albo z przyczyn wskazanych w art. 125 § 1 pkt 3, nie zosta? zg?oszony w ci?gu trzech lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu;

2)  w razie stwierdzenia braku nast?pcy prawnego strony, która utraci?a zdolno?? s?dow?, a w ka?dym razie po up?ywie trzech lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu z tej przyczyny;

3)  w razie ?mierci strony, po up?ywie pi?ciu lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu post?powania z tej przyczyny.

§ 2. Umorzenie zawieszonego post?powania przed Naczelnym S?dem Administracyjnym powoduje uprawomocnienie si? orzeczenia wojewódzkiego s?du administracyjnego.

Art. 131. Postanowienie w przedmiocie zawieszenia, podj?cia i umorzenia post?powania mo?e zapa?? na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o zawieszeniu post?powania i o odmowie podj?cia post?powania przys?uguje za?alenie.

Rozdzia? 10

Orzeczenia s?dowe

Art. 132. S?d rozstrzyga spraw? wyrokiem.

Art. 133. § 1. S?d wydaje wyrok po zamkni?ciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba ?e organ nie wykona? obowi?zku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok mo?e by? wydany na posiedzeniu niejawnym w post?powaniu uproszczonym albo je?eli ustawa tak stanowi.

§ 2. S?d mo?e zamkni?t? rozpraw? otworzy? na nowo.

§ 3. Rozprawa powinna by? otwarta na nowo, je?eli istotne okoliczno?ci ujawni?y si? dopiero po jej zamkni?ciu.

Art. 134. § 1. S?d rozstrzyga w granicach danej sprawy nie b?d?c jednak zwi?zany zarzutami i wnioskami skargi oraz powo?an? podstaw? prawn?, z zastrze?eniem art. 57a.

§ 2. S?d nie mo?e wyda? orzeczenia na niekorzy?? skar??cego, chyba ?e stwierdzi naruszenie prawa skutkuj?ce stwierdzeniem niewa?no?ci zaskar?onego aktu lub czynno?ci.

Art. 135. S?d stosuje przewidziane ustaw? ?rodki w celu usuni?cia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynno?ci wydanych lub podj?tych we wszystkich post?powaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, je?eli jest to niezb?dne dla ko?cowego jej za?atwienia.

Art. 136. Wyrok mo?e by? wydany jedynie przez s?dziów, przed którymi odby?a si? rozprawa poprzedzaj?ca bezpo?rednio wydanie wyroku.

Art. 137. § 1. S?d wydaje wyrok po niejawnej naradzie s?dziów. Przebieg narady i g?osowanie nad orzeczeniem jest tajne, a zwolnienie od zachowania w tym wzgl?dzie tajemnicy, z zastrze?eniem § 3, nie jest dopuszczalne. Narada obejmuje dyskusj?, g?osowanie nad maj?cym zapa?? orzeczeniem i zasadniczymi powodami rozstrzygni?cia oraz spisanie sentencji wyroku.

§ 2. Przewodnicz?cy zbiera g?osy s?dziów, poczynaj?c od najm?odszego sta?em na stanowisku s?dziego s?du administracyjnego, sam za? g?osuje ostatni. Sprawozdawca, je?eli jest wyznaczony, g?osuje pierwszy. Wyrok zapada wi?kszo?ci? g?osów. S?dzia, który przy g?osowaniu nie zgodzi? si? z wi?kszo?ci?, mo?e przy podpisywaniu sentencji zg?osi? zdanie odr?bne i obowi?zany jest uzasadni? je na pi?mie przed podpisaniem uzasadnienia. Zdanie odr?bne mo?e dotyczy? tak?e samego uzasadnienia.

§ 3. Zg?oszenie zdania odr?bnego podaje si? do wiadomo?ci, a je?eli cz?onek sk?adu orzekaj?cego, który zg?osi? zdanie odr?bne, wyrazi? na to zgod?, tak?e jego nazwisko.

§ 4. Sentencj? wyroku podpisuje ca?y sk?ad s?du.

Art. 138. Sentencja wyroku powinna zawiera?: oznaczenie s?du, imiona i nazwiska s?dziów, protokolanta oraz prokuratora, je?eli bra? udzia? w sprawie, dat? i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imi? i nazwisko lub nazw? skar??cego, przedmiot zaskar?enia oraz rozstrzygni?cie s?du.

Art. 139. § 1. Og?oszenie wyroku powinno nast?pi? na posiedzeniu, na którym zamkni?to rozpraw?. Jednak?e w sprawie zawi?ej s?d mo?e odroczy? og?oszenie wyroku na czas do czternastu dni. W postanowieniu o odroczeniu s?d powinien wyznaczy? termin og?oszenia wyroku i og?osi? go niezw?ocznie po zamkni?ciu rozprawy. Termin ten mo?e by? przed?u?ony tylko raz i co najwy?ej o siedem dni.

§ 2. Og?oszenie wyroku nast?puje na posiedzeniu jawnym. Nieobecno?? stron nie wstrzymuje og?oszenia. Je?eli og?oszenie by?o odroczone, mo?e go dokona? jednoosobowo przewodnicz?cy lub jeden z s?dziów sk?adu orzekaj?cego.

§ 3. Og?oszenia wyroku dokonuje si? przez odczytanie sentencji. W czasie og?aszania wyroku wszyscy obecni, z wyj?tkiem s?du, stoj?. Po og?oszeniu sentencji przewodnicz?cy lub s?dzia sprawozdawca podaje ustnie zasadnicze powody rozstrzygni?cia, mo?e jednak tego zaniecha?, je?eli sprawa by?a rozpoznawana przy drzwiach zamkni?tych.

§ 4. Odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym dor?cza si? stronom, je?eli uzasadnienia wyroku nie sporz?dza si? z urz?du.

§ 5. Wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym, podlega niezw?ocznie publicznemu udost?pnieniu w sekretariacie s?du, przez okres czternastu dni.

Art. 140. § 1. Stronie dzia?aj?cej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego obecnej przy og?oszeniu wyroku, przewodnicz?cy udziela wskazówek co do terminu i sposobu wniesienia ?rodka odwo?awczego.

§ 2. Stronie dzia?aj?cej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolno?ci by?a nieobecna przy og?oszeniu wyroku, s?d z urz?du w ci?gu tygodnia od og?oszenia wyroku dor?cza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia ?rodka odwo?awczego.

§ 3. Je?eli s?d dor?cza odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym stronie dzia?aj?cej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego poucza j? o terminie i sposobie wniesienia ?rodka odwo?awczego.

Art. 141. § 1. Uzasadnienie wyroku sporz?dza si? z urz?du w terminie czternastu dni od dnia og?oszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. W sprawach, w których skarg? oddalono, uzasadnienie wyroku sporz?dza si? na wniosek strony zg?oszony w terminie siedmiu dni od dnia og?oszenia wyroku albo dor?czenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporz?dza si? w terminie czternastu dni od dnia zg?oszenia wniosku.

§ 2a. W sprawie zawi?ej, w razie niemo?no?ci sporz?dzenia uzasadnienia w terminie, o którym mowa w § 1 i 2, prezes s?du mo?e przed?u?y? ten termin na czas oznaczony, nie d?u?szy ni? trzydzie?ci dni.

§ 3. Odmowa sporz?dzenia uzasadnienia wyroku nast?puje postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym.

§ 4. Uzasadnienie wyroku powinno zawiera? zwi?z?e przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozosta?ych stron, podstaw? prawn? rozstrzygni?cia oraz jej wyja?nienie. Je?eli w wyniku uwzgl?dnienia skargi sprawa ma by? ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawiera? wskazania co do dalszego post?powania.

Art. 142. § 1. Odpis wyroku z uzasadnieniem sporz?dzonym z urz?du dor?cza si? ka?dej stronie.

§ 2. Je?eli uzasadnienie wyroku zosta?o sporz?dzone na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem dor?cza si? tylko tej stronie, która z?o?y?a wniosek.

Art. 143. Uzasadnienie wyroku podpisuj? s?dziowie, którzy brali udzia? w jego wydaniu. Je?eli którykolwiek z s?dziów nie mo?e podpisa? uzasadnienia, przewodnicz?cy lub inny s?dzia sk?adu orzekaj?cego zaznacza na wyroku przyczyn? braku podpisu.

Art. 144. S?d jest zwi?zany wydanym wyrokiem od chwili jego og?oszenia, a je?eli wyrok zosta? wydany na posiedzeniu niejawnym - od podpisania sentencji wyroku.

Art. 145. § 1. S?d uwzgl?dniaj?c skarg? na decyzj? lub postanowienie:

1)  uchyla decyzj? lub postanowienie w ca?o?ci albo w cz??ci, je?eli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które mia?o wp?yw na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa daj?ce podstaw? do wznowienia post?powania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów post?powania, je?eli mog?o ono mie? istotny wp?yw na wynik sprawy;

2)  stwierdza niewa?no?? decyzji lub postanowienia w ca?o?ci lub w cz??ci, je?eli zachodz? przyczyny okre?lone w art. 156 Kodeksu post?powania administracyjnego lub w innych przepisach;

3)  stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, je?eli zachodz? przyczyny okre?lone w Kodeksie post?powania administracyjnego lub w innych przepisach.

§ 2. W sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym post?powaniu, ni? uregulowane w Kodeksie post?powania administracyjnego i w przepisach o post?powaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje si? z uwzgl?dnieniem przepisów reguluj?cych post?powanie, w którym wydano zaskar?on? decyzj? lub postanowienie.

§ 3. W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, s?d stwierdzaj?c podstaw? do umorzenia post?powania administracyjnego, umarza jednocze?nie to post?powanie.

Art. 145a. § 1. W przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, je?eli jest to uzasadnione okoliczno?ciami sprawy, s?d zobowi?zuje organ do wydania w okre?lonym terminie decyzji lub postanowienia wskazuj?c sposób za?atwienia sprawy lub jej rozstrzygni?cie, chyba ?e rozstrzygni?cie pozostawiono uznaniu organu.

§ 2. O wydaniu decyzji lub postanowienia, o których mowa w § 1, w?a?ciwy organ zawiadamia s?d w terminie siedmiu dni od dnia ich wydania. W przypadku niezawiadomienia s?du, mo?e on orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysoko?ci okre?lonej w art 154 § 6. Postanowienie mo?e by? wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 3. W przypadku niewydania decyzji lub postanowienia, o których mowa w § 1, w okre?lonym przez s?d terminie, strona mo?e wnie?? skarg?, ??daj?c wydania orzeczenia stwierdzaj?cego istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub obowi?zku. S?d wyda orzeczenie w tym przedmiocie, je?eli pozwalaj? na to okoliczno?ci sprawy. W wyniku rozpoznania skargi s?d stwierdza czy niewydanie decyzji lub postanowienia mia?o miejsce z ra??cym naruszeniem prawa i mo?e ponadto z urz?du albo na wniosek strony wymierzy? organowi grzywn? w wysoko?ci okre?lonej w art. 154 § 6 lub przyzna? od organu na rzecz skar??cego sum? pieni??n? do wysoko?ci po?owy kwoty okre?lonej w art. 154 § 6

Art. 146. § 1. S?d, uwzgl?dniaj?c skarg? na akt lub czynno??, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretacj?, opini? zabezpieczaj?c? lub odmow? wydania opinii zabezpieczaj?cej albo stwierdza bezskuteczno?? czynno?ci. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje si? odpowiednio.

§ 2. W sprawach skarg na akt lub czynno??, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, s?d mo?e w wyroku uzna? uprawnienie lub obowi?zek wynikaj?ce z przepisów prawa.

Art. 147. § 1. S?d uwzgl?dniaj?c skarg? na uchwa?? lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza niewa?no?? tej uchwa?y lub aktu w ca?o?ci lub w cz??ci albo stwierdza, ?e zosta?y wydane z naruszeniem prawa, je?eli przepis szczególny wy??cza stwierdzenie ich niewa?no?ci.

§ 2. Rozstrzygni?cia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwa?y lub aktu, o których mowa w § 1, podlegaj? wzruszeniu w trybie okre?lonym w post?powaniu administracyjnym albo w post?powaniu szczególnym.

Art. 148. S?d uwzgl?dniaj?c skarg? jednostki samorz?du terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt.

Art. 149. § 1. S?d, uwzgl?dniaj?c skarg? na bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania przez organy w sprawach okre?lonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlek?e prowadzenie post?powania w sprawach okre?lonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1)  zobowi?zuje organ do wydania w okre?lonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynno?ci;

2)  zobowi?zuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowi?zku wynikaj?cych z przepisów prawa;

3)  stwierdza, ?e organ dopu?ci? si? bezczynno?ci lub przewlek?ego prowadzenia post?powania.

§ 1a. Jednocze?nie s?d stwierdza, czy bezczynno?? organu lub przewlek?e prowadzenie post?powania przez organ mia?y miejsce z ra??cym naruszeniem prawa.

§ 1b. S?d, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, mo?e ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowi?zku, je?eli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudz?ce uzasadnionych w?tpliwo?ci okoliczno?ci jej stanu faktycznego i prawnego.

§ 2. S?d, w przypadku, o którym mowa w § 1, mo?e ponadto orzec z urz?du albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysoko?ci okre?lonej w art. 154 § 6 lub przyzna? od organu na rzecz skar??cego sum? pieni??n? do wysoko?ci po?owy kwoty okre?lonej w art. 154 § 6.

Art. 150. W sprawach skarg na akty i czynno?ci niewymienione w art. 145-148 s?d uwzgl?dniaj?c skarg? uchyla lub stwierdza bezskuteczno?? aktu lub czynno?ci.

Art. 151. W razie nieuwzgl?dnienia skargi w ca?o?ci albo w cz??ci s?d oddala skarg? odpowiednio w ca?o?ci albo w cz??ci.

Art. 152. § 1. W razie uwzgl?dnienia skargi na akt lub czynno??, nie wywo?uj? one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia si? wyroku, chyba ?e s?d postanowi inaczej.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje si? do aktów prawa miejscowego.

Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego post?powania wyra?one w orzeczeniu s?du wi??? w sprawie organy, których dzia?anie, bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania by?o przedmiotem zaskar?enia, a tak?e s?dy, chyba ?e przepisy prawa uleg?y zmianie.

Art. 154. § 1. W razie niewykonania wyroku uwzgl?dniaj?cego skarg? na bezczynno?? lub przewlek?e prowadzenie post?powania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu w?a?ciwego organu do wykonania wyroku lub za?atwienia sprawy, mo?e wnie?? skarg? w tym przedmiocie, ??daj?c wymierzenia temu organowi grzywny.

§ 2. S?d, w przypadku, o którym mowa w § 1, mo?e ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowi?zku, je?eli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudz?ce uzasadnionych w?tpliwo?ci okoliczno?ci jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocze?nie s?d stwierdza, czy bezczynno?? organu lub przewlek?e prowadzenie post?powania przez organ mia?y miejsce z ra??cym naruszeniem prawa.

§ 3. Wykonanie wyroku lub za?atwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia post?powania lub oddalenia skargi.

§ 4. Osobie, która ponios?a szkod? wskutek niewykonania orzeczenia s?du, s?u?y roszczenie o odszkodowanie na zasadach okre?lonych w Kodeksie cywilnym.

§ 5. Odszkodowanie, o którym mowa w § 4, przys?uguje od organu, który nie wykona? orzeczenia s?du. Je?eli organ w terminie trzech miesi?cy od dnia z?o?enia wniosku o odszkodowanie nie wyp?aci? odszkodowania, uprawniony podmiot mo?e wnie?? powództwo do s?du powszechnego.

§ 6. Grzywn?, o której mowa w § 1, wymierza si? do wysoko?ci dziesi?ciokrotnego przeci?tnego wynagrodzenia miesi?cznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, og?aszanego przez Prezesa G?ównego Urz?du Statystycznego na podstawie odr?bnych przepisów.

§ 7. Uwzgl?dniaj?c skarg? s?d mo?e przyzna? od organu na rzecz skar??cego sum? pieni??n? do wysoko?ci po?owy kwoty okre?lonej w art. 154 § 6.

Art. 155. § 1. W razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych narusze? prawa lub okoliczno?ci maj?cych wp?yw na ich powstanie, sk?ad orzekaj?cy s?du mo?e, w formie postanowienia, poinformowa? w?a?ciwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach.

§ 2. Organ, który otrzyma? postanowienie, obowi?zany jest je rozpatrzy? i powiadomi? w terminie trzydziestu dni s?d o zaj?tym stanowisku.

§ 3. W razie niezastosowania si? do obowi?zków, o których mowa w § 2, s?d mo?e orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysoko?ci okre?lonej w art. 154 § 6. Postanowienie wydaje si? na posiedzeniu niejawnym.

Art. 156. § 1. S?d mo?e z urz?du sprostowa? w wyroku niedok?adno?ci, b??dy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omy?ki.

§ 2. Sprostowanie s?d mo?e postanowi? na posiedzeniu niejawnym. O sprostowaniu umieszcza si? wzmiank? na oryginale wyroku, a na ??danie stron tak?e na udzielonych im odpisach. Dalsze odpisy powinny by? zredagowane w brzmieniu uwzgl?dniaj?cym postanowienie o sprostowaniu.

§ 3. Je?eli sprawa toczy si? przed Naczelnym S?dem Administracyjnym, S?d ten mo?e z urz?du sprostowa? wyrok pierwszej instancji.

Art. 157. § 1. Strona mo?e w ci?gu czternastu dni od dor?czenia wyroku z urz?du - a gdy wyroku nie dor?cza si? stronie od dnia og?oszenia - zg?osi? wniosek o uzupe?nienie wyroku, je?eli s?d nie orzek? o ca?o?ci skargi albo nie zamie?ci? w wyroku dodatkowego orzeczenia, które wed?ug przepisów ustawy powinien by? zamie?ci? z urz?du.

§ 1a. Wniosek, o którym mowa w § 1, zg?oszony po up?ywie terminu, podlega odrzuceniu. S?d mo?e wyda? postanowienie na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. Wniosek o uzupe?nienie wyroku co do zwrotu kosztów s?d mo?e rozpozna? na posiedzeniu niejawnym.

§ 3. Orzeczenie uzupe?niaj?ce wyrok zapada w formie wyroku, chyba ?e uzupe?nienie dotyczy wy??cznie kosztów.

Art. 158. S?d, który wyda? wyrok, rozstrzyga postanowieniem w?tpliwo?ci co do jego tre?ci. Postanowienie w tym przedmiocie s?d mo?e wyda? na posiedzeniu niejawnym.

Art. 159. Wniosek o sprostowanie, uzupe?nienie lub wyk?adni? wyroku nie ma wp?ywu na bieg terminu do wniesienia ?rodka zaskar?enia.

Art. 160. Je?eli ustawa niniejsza nie przewiduje wydania wyroku, s?d wydaje orzeczenie w formie postanowienia.

Art. 161. § 1. S?d wydaje postanowienie o umorzeniu post?powania:

1)  je?eli skar??cy skutecznie cofn?? skarg?;

2)  w razie ?mierci strony, je?eli przedmiot post?powania odnosi si? wy??cznie do praw i obowi?zków ?ci?le zwi?zanych z osob? zmar?ego, chyba ?e udzia? w sprawie zg?asza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego post?powania;

3)  gdy post?powanie z innych przyczyn sta?o si? bezprzedmiotowe.

§ 2. Postanowienie o umorzeniu post?powania mo?e zapa?? na posiedzeniu niejawnym.

Art. 162. Rozstrzygni?cia zawarte w postanowieniach nieko?cz?cych post?powania w sprawie, wydanych na posiedzeniach jawnych, wpisuje si? do protoko?u bez spisywania odr?bnej sentencji, je?eli nie przys?uguje na nie za?alenie.

Art. 163. § 1. Postanowienia og?oszone na rozprawie s?d uzasadnia, gdy podlegaj? one zaskar?eniu i dor?cza stronom.

§ 2. Postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym s?d dor?cza z urz?du stronom. Gdy stronie przys?uguje ?rodek zaskar?enia, postanowienie nale?y dor?czy? z uzasadnieniem. Dor?czaj?c postanowienie nale?y pouczy? stron? wyst?puj?c? w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego o dopuszczalno?ci, terminie i sposobie wniesienia ?rodka odwo?awczego.

§ 3. Uzasadnienie, o którym mowa w § 1 i 2, nale?y sporz?dzi? w terminie siedmiu dni od dnia wydania postanowienia.

Art. 164. Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wi??e od chwili, w której zosta?o podpisane wraz z uzasadnieniem; je?eli s?d postanowienia nie uzasadnia, od chwili podpisania sentencji.

Art. 165. Postanowienia nieko?cz?ce post?powania w sprawie mog? by? uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczno?ci sprawy, chocia?by by?y zaskar?one, a nawet prawomocne.

Art. 166. Do postanowie? stosuje si? odpowiednio przepisy o wyrokach, je?eli ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 167. Przepisy niniejszego rozdzia?u stosuje si? odpowiednio do zarz?dze? przewodnicz?cego.

Art. 167a. § 1. Do zarz?dze? oraz postanowie? referendarza s?dowego stosuje si? odpowiednio przepisy dotycz?ce zarz?dze? przewodnicz?cego oraz postanowie? s?du.

§ 2. Od zarz?dze? i postanowie? referendarza s?dowego, o których mowa w art. 30 § 1, art. 49 § 2 oraz art. 234 § 2, przys?uguje sprzeciw. Sprzeciw rozpoznaje s?d, w którym wydano zaskar?one orzeczenie.

§ 3. W razie wniesienia sprzeciwu zarz?dzenie lub postanowienie, przeciwko któremu zosta? on wniesiony, traci moc.

§ 4. Sprzeciw wnosi si? do s?du w terminie siedmiu dni od dnia dor?czenia stronie zarz?dzenia lub postanowienia referendarza s?dowego, chyba ?e przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 5. Sprzeciw wniesiony po up?ywie terminu s?d odrzuca.

§ 6. S?d rozpoznaje spraw? jako s?d pierwszej instancji, chyba ?e przepis szczególny stanowi inaczej.

Rozdzia? 11

Prawomocno?? orzecze?

Art. 168. § 1. Orzeczenie s?du staje si? prawomocne, je?eli nie przys?uguje co do niego ?rodek odwo?awczy.

§ 2. Mimo niedopuszczalno?ci odr?bnego zaskar?enia nie staj? si? prawomocne postanowienia podlegaj?ce rozpoznaniu przez Naczelny S?d Administracyjny, gdy S?d ten rozpoznaje spraw?, w której je wydano.

§ 3. Je?eli zaskar?ono tylko cz??? orzeczenia, staje si? ono prawomocne w cz??ci pozosta?ej z up?ywem terminu do zaskar?enia, chyba ?e Naczelny S?d Administracyjny mo?e z urz?du rozpozna? spraw? tak?e w tej cz??ci.

Art. 169. § 1. Prawomocno?? orzeczenia stwierdza na wniosek strony oraz w przypadku, o którym mowa w art. 286 § 1, wojewódzki s?d administracyjny na posiedzeniu niejawnym. Postanowienie dor?cza si? tylko stronie, która z?o?y?a wniosek.

§ 2. Postanowienie stwierdzaj?ce prawomocno?? orzeczenia wojewódzkiego s?du administracyjnego mo?e wyda? referendarz s?dowy.

Art. 170. Orzeczenie prawomocne wi??e nie tylko strony i s?d, który je wyda?, lecz równie? inne s?dy i inne organy pa?stwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych tak?e inne osoby.

Art. 171. Wyrok prawomocny ma powag? rzeczy os?dzonej tylko co do tego, co w zwi?zku ze skarg? stanowi?o przedmiot rozstrzygni?cia.

Art. 172. Naczelny S?d Administracyjny uniewa?nia prawomocne orzeczenie s?du administracyjnego wydane w sprawie, która ze wzgl?du na osob? lub przedmiot nie podlega?a orzecznictwu s?du administracyjnego w chwili orzekania i odrzuca skarg?, je?eli orzeczenie to nie mo?e by? wzruszone w trybie przewidzianym w ustawie. S?d orzeka na wniosek Prezesa Naczelnego S?du Administracyjnego. Do rozpoznania wniosku stosuje si? odpowiednio przepisy o rozpoznaniu skargi kasacyjnej.

Dzia? IV

?rodki odwo?awcze

Rozdzia? 1

Skarga kasacyjna

Art. 173. § 1. Od wydanego przez wojewódzki s?d administracyjny wyroku lub postanowienia ko?cz?cego post?powanie w sprawie, z wy??czeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przys?uguje skarga kasacyjna do Naczelnego S?du Administracyjnego.

§ 2. Skarg? kasacyjn? mo?e wnie?? strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka po dor?czeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

Art. 174. Skarg? kasacyjn? mo?na oprze? na nast?puj?cych podstawach:

1)  naruszeniu prawa materialnego przez b??dn? jego wyk?adni? lub niew?a?ciwe zastosowanie;

2)  naruszeniu przepisów post?powania, je?eli uchybienie to mog?o mie? istotny wp?yw na wynik sprawy.

Art. 175. § 1. Skarga kasacyjna powinna by? sporz?dzona przez adwokata lub radc? prawnego, z zastrze?eniem § 2 i 3.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje si?, je?eli skarg? kasacyjn? sporz?dza s?dzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Pa?stwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, b?d?cy stron?, jej przedstawicielem lub pe?nomocnikiem albo je?eli skarg? kasacyjn? wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.

§ 3. Skarga kasacyjna mo?e by? sporz?dzona przez:

1)  doradc? podatkowego - w sprawach obowi?zków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej zwi?zanej z tymi obowi?zkami;

2)  rzecznika patentowego - w sprawach w?asno?ci przemys?owej.

Art. 176. § 1. Skarga kasacyjna powinna zawiera?:

1)  oznaczenie zaskar?onego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskar?one w ca?o?ci, czy w cz??ci;

2)  przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie;

3)  wniosek o uchylenie lub zmian? orzeczenia z oznaczeniem zakresu ??danego uchylenia lub zmiany.

§ 2. Poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czyni? zado?? wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawiera? wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo o?wiadczenie o zrzeczeniu si? rozprawy.

Art. 177. § 1. Skarg? kasacyjn? wnosi si? do s?du, który wyda? zaskar?ony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia dor?czenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

§ 2. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla stron wi??e równie? prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka. Je?eli jednak orzeczenia nie dor?cza si? stronie prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka mog? w terminie trzydziestu dni od dnia wydania orzeczenia wyst?pi? o sporz?dzenie uzasadnienia orzeczenia i wnie?? skarg? kasacyjn? w terminie trzydziestu dni od dnia dor?czenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

§ 3. W razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek z?o?ony przez stron?, której dor?cza si? odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporz?dzonym z urz?du, albo przez stron?, która zg?osi?a wniosek o sporz?dzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pe?nomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcze?niej ni? od dnia dor?czenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

§ 4. Je?eli pe?nomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, sk?ada w s?dzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporz?dzon? przez siebie opini? w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której zosta? ustanowiony. S?d dor?cza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stron? biegnie od dnia dor?czenia odpisu opinii, o czym s?d poucza stron?, dokonuj?c dor?czenia.

§ 5. Przepisu § 4 zdanie trzecie nie stosuje si?, je?eli s?d stwierdzi, ?e opinia nie zosta?a sporz?dzona z zachowaniem zasad nale?ytej staranno?ci. W takim przypadku s?d zawiadamia o tym w?a?ciw? okr?gow? rad? adwokack?, rad? okr?gowej izby radców prawnych, Krajow? Rad? Doradców Podatkowych lub Krajow? Rad? Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pe?nomocnika.

§ 6. W przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmuj?cym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie mo?e rozpocz?? si? wcze?niej ni? od dnia dor?czenia stronie postanowienia, a je?eli strona wniesie ?rodek zaskar?enia na to postanowienie - wcze?niej ni? od dnia dor?czenia postanowienia ko?cz?cego post?powanie w tym przedmiocie.

Art. 177a. Je?eli skarga kasacyjna nie spe?nia wymaga? przewidzianych w art. 176, innych ni? przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodnicz?cy wzywa stron? do usuni?cia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi.

Art. 178. Wojewódzki s?d administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skarg? kasacyjn? wniesion? po up?ywie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczaln?, jak równie? skarg? kasacyjn?, której braków strona nie uzupe?ni?a w wyznaczonym terminie.

Art. 178a. Wojewódzki s?d administracyjny umorzy na posiedzeniu niejawnym post?powanie kasacyjne, je?eli strona skutecznie cofn??a skarg? kasacyjn? przed jej przedstawieniem wraz z aktami sprawy Naczelnemu S?dowi Administracyjnemu. Na postanowienie przys?uguje za?alenie.

Art. 179. Strona, która nie wnios?a skargi kasacyjnej, mo?e wnie?? do wojewódzkiego s?du administracyjnego odpowied? na skarg? kasacyjn? w terminie czternastu dni od dor?czenia jej skargi kasacyjnej. Po up?ywie terminu na wniesienie odpowiedzi lub po zarz?dzeniu dor?czenia odpowiedzi wnosz?cemu skarg? kasacyjn?, wojewódzki s?d administracyjny niezw?ocznie przedstawi skarg? kasacyjn? wraz z odpowiedzi? i aktami sprawy Naczelnemu S?dowi Administracyjnemu.

Art. 179a. Je?eli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu S?dowi Administracyjnemu wojewódzki s?d administracyjny stwierdzi, ?e w sprawie zachodzi niewa?no?? post?powania albo podstawy skargi kasacyjnej s? oczywi?cie usprawiedliwione, uchyla zaskar?ony wyrok lub postanowienie rozstrzygaj?c na wniosek strony tak?e o zwrocie kosztów post?powania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje spraw?. Od wydanego orzeczenia przys?uguje skarga kasacyjna.

Art. 180. Naczelny S?d Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skarg? kasacyjn?, je?eli ulega?a ona odrzuceniu przez wojewódzki s?d administracyjny, albo zwróci j? temu s?dowi w celu usuni?cia dostrze?onych braków.

Art. 181. § 1. Naczelny S?d Administracyjny rozpoznaje skarg? kasacyjn? na rozprawie w sk?adzie trzech s?dziów, chyba ?e przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 2. Naczelny S?d Administracyjny, rozpoznaj?c skarg? kasacyjn? od wyroku, wydaje wyrok, a rozpoznaj?c skarg? kasacyjn? od postanowienia - wydaje postanowienie.

Art. 182. § 1. Naczelny S?d Administracyjny mo?e rozpozna? na posiedzeniu niejawnym skarg? kasacyjn? od postanowienia wojewódzkiego s?du administracyjnego ko?cz?cego post?powanie w sprawie.

§ 2. Naczelny S?d Administracyjny rozpoznaje skarg? kasacyjn? na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która j? wnios?a, zrzek?a si? rozprawy, a pozosta?e strony, w terminie czternastu dni od dnia dor?czenia skargi kasacyjnej, nie za??da?y przeprowadzenia rozprawy.

§ 3. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny S?d Administracyjny orzeka w sk?adzie jednego s?dziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w sk?adzie trzech s?dziów.

Art. 183. § 1. Naczelny S?d Administracyjny rozpoznaje spraw? w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urz?du pod rozwag? niewa?no?? post?powania. Strony mog? przytacza? nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

§ 2. Niewa?no?? post?powania zachodzi:

1)  je?eli droga s?dowa by?a niedopuszczalna;

2)  je?eli strona nie mia?a zdolno?ci s?dowej lub procesowej, organu powo?anego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pe?nomocnik strony nie by? nale?ycie umocowany;

3)  je?eli w tej samej sprawie toczy si? post?powanie wcze?niej wszcz?te przed s?dem administracyjnym albo je?eli sprawa taka zosta?a ju? prawomocnie os?dzona;

4)  je?eli sk?ad s?du orzekaj?cego by? sprzeczny z przepisami prawa albo je?eli w rozpoznaniu sprawy bra? udzia? s?dzia wy??czony z mocy ustawy;

5)  je?eli strona zosta?a pozbawiona mo?no?ci obrony swych praw;

6)  je?eli wojewódzki s?d administracyjny orzek? w sprawie, w której jest w?a?ciwy Naczelny S?d Administracyjny.

Art. 184. Naczelny S?d Administracyjny oddala skarg? kasacyjn?, je?eli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo je?eli zaskar?one orzeczenie mimo b??dnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Art. 185. § 1. Naczelny S?d Administracyjny w razie uwzgl?dnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskar?one orzeczenie w ca?o?ci lub w cz??ci i przekazuje spraw? do ponownego rozpoznania s?dowi, który wyda? orzeczenie, a gdyby s?d ten nie móg? rozpozna? jej w innym sk?adzie innemu s?dowi.

§ 2. W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, s?d rozpoznaje j? w innym sk?adzie.

Art. 186. Naczelny S?d Administracyjny rozpoznaj?c skarg? kasacyjn? uchyla wyrok tak?e w cz??ci niezaskar?onej, je?eli zachodzi niewa?no?? post?powania.

Art. 187. § 1. Je?eli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wy?oni si? zagadnienie prawne budz?ce powa?ne w?tpliwo?ci, Naczelny S?d Administracyjny mo?e odroczy? rozpoznanie sprawy i przedstawi? to zagadnienie do rozstrzygni?cia sk?adowi siedmiu s?dziów tego S?du.

§ 2. Uchwa?a sk?adu siedmiu s?dziów Naczelnego S?du Administracyjnego jest w danej sprawie wi???ca.

§ 3. Naczelny S?d Administracyjny w sk?adzie siedmiu s?dziów mo?e przej?? spraw? do rozpoznania.

Art. 188. Naczelny S?d Administracyjny w razie uwzgl?dnienia skargi kasacyjnej, uchylaj?c zaskar?one orzeczenie, rozpoznaje skarg?, je?eli uzna, ?e istota sprawy jest dostatecznie wyja?niona.

Art. 189. Je?eli skarga ulega?a odrzuceniu albo istnia?y podstawy do umorzenia post?powania przed wojewódzkim s?dem administracyjnym, Naczelny S?d Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skarg? lub umarza post?powanie.

Art. 190. S?d, któremu sprawa zosta?a przekazana, zwi?zany jest wyk?adni? prawa dokonan? w tej sprawie przez Naczelny S?d Administracyjny. Nie mo?na oprze? skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wyk?adni? prawa ustalon? w tej sprawie przez Naczelny S?d Administracyjny.

Art. 191. Naczelny S?d Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje równie? te postanowienia wojewódzkiego s?du administracyjnego, które nie podlega?y zaskar?eniu w drodze za?alenia, a mia?y wp?yw na rozstrzygni?cie sprawy.

Art. 192. Z wyj?tkiem przypadków okre?lonych w art. 123-125, post?powanie przed Naczelnym S?dem Administracyjnym ulega zawieszeniu jedynie na zgodny wniosek stron.

Art. 193. Je?eli nie ma szczególnych przepisów post?powania przed Naczelnym S?dem Administracyjnym, do post?powania tego stosuje si? odpowiednio przepisy post?powania przed wojewódzkim s?dem administracyjnym, z tym ?e Naczelny S?d Administracyjny uzasadnia z urz?du wyroki i postanowienia w terminie trzydziestu dni. Uzasadnienie wyroku oddalaj?cego skarg? kasacyjn? zawiera ocen? zarzutów skargi kasacyjnej.

Rozdzia? 2

Za?alenie

Art. 194. § 1. Za?alenie do Naczelnego S?du Administracyjnego przys?uguje na postanowienia wojewódzkiego s?du administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest:

1)  przekazanie sprawy innemu s?dowi administracyjnemu;

1a)    odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3;

1b)    umorzenie post?powania;

2)  wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynno?ci, o których mowa w art. 61;

3) (uchylony);

4)  odmowa sporz?dzenia uzasadnienia wyroku;

5)  sprostowanie lub wyk?adnia orzeczenia albo ich odmowa;

5a)    odrzucenie wniosku o uzupe?nienie wyroku albo odmowa jego uwzgl?dnienia;

6)  oddalenie wniosku o wy??czenie s?dziego;

7)  odrzucenie skargi kasacyjnej;

8)  odrzucenie za?alenia;

9)  zwrot kosztów post?powania, je?eli strona nie wnosi skargi kasacyjnej;

10)    ukaranie grzywn?.

§ 2. Za?alenie wnosi si? w terminie siedmiu dni od dor?czenia postanowienia.

§ 3. Za?alenie powinno czyni? zado?? wymaganiom przepisanym dla pisma w post?powaniu s?dowym oraz zawiera? wskazanie zaskar?onego postanowienia i wniosek o jego zmian? lub uchylenie, jak równie? zwi?z?e uzasadnienie za?alenia.

§ 4. Za?alenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno by? sporz?dzone przez adwokata lub radc? prawnego. Przepis art. 175 § 2 i 3 stosuje si? odpowiednio.

Art. 195. § 1. Akta sprawy wraz z za?aleniem wojewódzki s?d administracyjny przedstawia Naczelnemu S?dowi Administracyjnemu po dor?czeniu za?alenia pozosta?ym stronom. Odpowied? na za?alenie mo?e by? wniesiona wprost do Naczelnego S?du Administracyjnego w terminie siedmiu dni od dor?czenia za?alenia.

§ 2. Je?eli za?alenie zarzuca niewa?no?? post?powania lub jest oczywi?cie uzasadnione, wojewódzki s?d administracyjny, który wyda? zaskar?one postanowienie, mo?e na posiedzeniu niejawnym, nie przesy?aj?c akt Naczelnemu S?dowi Administracyjnemu, uchyli? zaskar?one postanowienie i w miar? potrzeby spraw? rozpozna? na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przys?uguj? ?rodki odwo?awcze na zasadach ogólnych.

§ 3. Je?eli post?powanie za?aleniowe sta?o si? bezprzedmiotowe przed przedstawieniem za?alenia wraz z aktami sprawy Naczelnemu S?dowi Administracyjnemu, wojewódzki s?d administracyjny na posiedzeniu niejawnym umarza to post?powanie. Na postanowienie przys?uguje za?alenie.

Art. 196. Wojewódzki s?d administracyjny mo?e wstrzyma? wykonanie zaskar?onego postanowienia do czasu rozstrzygni?cia za?alenia. Postanowienie takie mo?e zapa?? na posiedzeniu niejawnym.

Art. 197. § 1. Naczelny S?d Administracyjny rozpoznaje za?alenie na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. Do post?powania tocz?cego si? na skutek za?alenia stosuje si? odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wy??czeniem art. 185 § 2.

Art. 198. Przepisy niniejszego dzia?u stosuje si? odpowiednio do za?ale? na zarz?dzenia przewodnicz?cego, je?eli ustawa przewiduje wniesienie za?alenia.

Dzia? V

Koszty post?powania

Rozdzia? 1

Zwrot kosztów post?powania mi?dzy stronami

Art. 199. Strony ponosz? koszty post?powania zwi?zane ze swym udzia?em w sprawie, chyba ?e przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 200. W razie uwzgl?dnienia skargi przez s?d pierwszej instancji przys?uguje skar??cemu od organu, który wyda? zaskar?ony akt lub podj?? zaskar?on? czynno?? albo dopu?ci? si? bezczynno?ci lub przewlek?ego prowadzenia post?powania, zwrot kosztów post?powania niezb?dnych do celowego dochodzenia praw.

Art. 201. § 1. Zwrot kosztów przys?uguje skar??cemu od organu tak?e w razie umorzenia post?powania z przyczyny okre?lonej w art. 54 § 3.

§ 2. W razie umorzenia post?powania w przypadku okre?lonym w art. 118 § 2, przepis art. 206 stosuje si? odpowiednio.

Art. 202. § 1. Je?eli po stronie skar??cej wyst?puje kilku uprawnionych w sprawie, zwrot kosztów przys?uguje ka?demu z nich odpowiednio do udzia?u w sprawie.

§ 2. Je?eli uprawnienia lub obowi?zki skar??cych, o których mowa w § 1, zwi?zane z przedmiotem zaskar?enia s? wspólne, zwrot kosztów nast?puje na ich rzecz solidarnie.

Art. 203. Stronie, która wnios?a skarg? kasacyjn?, nale?y si? zwrot poniesionych przez ni? niezb?dnych kosztów post?powania kasacyjnego:

1)  od organu - je?eli w wyniku uwzgl?dnienia skargi kasacyjnej zosta? uchylony wyrok s?du pierwszej instancji oddalaj?cy skarg?;

2)  od skar??cego - je?eli w wyniku uwzgl?dnienia skargi kasacyjnej zosta? uchylony wyrok s?du pierwszej instancji uwzgl?dniaj?cy skarg?.

Art. 204. W razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wnios?a skarg? kasacyjn?, obowi?zana jest zwróci? niezb?dne koszty post?powania kasacyjnego poniesione przez:

1)  organ - je?eli zaskar?ono skarg? kasacyjn? wyrok s?du pierwszej instancji oddalaj?cy skarg?;

2)  skar??cego - je?eli zaskar?ono skarg? kasacyjn? wyrok s?du pierwszej instancji uwzgl?dniaj?cy skarg?.

Art. 205. § 1. Do niezb?dnych kosztów post?powania prowadzonego przez stron? osobi?cie lub przez pe?nomocnika, który nie jest adwokatem lub radc? prawnym, zalicza si? poniesione przez stron? koszty s?dowe, koszty przejazdów do s?du strony lub pe?nomocnika oraz równowarto?? zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w s?dzie.

§ 2. Do niezb?dnych kosztów post?powania strony reprezentowanej przez adwokata lub radc? prawnego zalicza si? ich wynagrodzenie, jednak nie wy?sze ni? stawki op?at okre?lone w odr?bnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty s?dowe oraz koszty nakazanego przez s?d osobistego stawiennictwa strony.

§ 3. Przys?uguj?ce stronie nale?no?ci z tytu?u kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala si? i wyp?aca wed?ug zasad okre?lonych w przepisach dzia?u 2 tytu?u III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach s?dowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 623).

§ 4. Przepisy § 2 i 3 stosuje si? odpowiednio do strony reprezentowanej przez doradc? podatkowego lub rzecznika patentowego.

Art. 206. S?d mo?e w uzasadnionych przypadkach odst?pi? od zas?dzenia zwrotu kosztów post?powania w ca?o?ci lub w cz??ci, w szczególno?ci je?eli skarga zosta?a uwzgl?dniona w cz??ci niewspó?miernej w stosunku do warto?ci przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.

Art. 207. § 1. Przepisy art. 202, art. 205 i art. 206 maj? odpowiednie zastosowanie w przypadkach, o których mowa w art. 203 i art. 204.

§ 2. W przypadkach szczególnie uzasadnionych s?d mo?e odst?pi? od zas?dzenia zwrotu kosztów post?powania kasacyjnego w ca?o?ci lub w cz??ci.

Art. 208. Niezale?nie od wyników spraw, o których mowa w art. 200, art. 203, art. 204 i art. 207, s?d mo?e w?o?y? na stron? obowi?zek zwrotu kosztów - w ca?o?ci lub w cz??ci - wywo?anych jej niesumiennym lub oczywi?cie niew?a?ciwym post?powaniem.

Art. 209. Wniosek strony o zwrot kosztów s?d rozstrzyga w ka?dym orzeczeniu uwzgl?dniaj?cym skarg? oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204.

Art. 210. § 1. Strona traci uprawnienie do ??dania zwrotu kosztów, je?eli najpó?niej przed zamkni?ciem rozprawy bezpo?rednio poprzedzaj?cej wydanie orzeczenia nie zg?osi wniosku o przyznanie nale?nych kosztów. Stron? dzia?aj?c? bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego s?d powinien pouczy? o skutkach niezg?oszenia wniosku w powy?szym terminie.

§ 2. Przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radc? prawnego, doradc? podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach nale?nych stronie s?d orzeka z urz?du.

Rozdzia? 2

Koszty s?dowe

Oddzia? 1

Przepisy ogólne

Art. 211. Koszty s?dowe obejmuj? op?aty s?dowe i zwrot wydatków.

Art. 212. § 1. Op?atami s?dowymi s? wpis i op?ata kancelaryjna.

§ 2. Op?aty s?dowe s? dochodami bud?etu pa?stwa.

Art. 213. Do wydatków zalicza si? w szczególno?ci:

1)  nale?no?ci t?umaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie;

2)  koszty og?osze? oraz diety i koszty podró?y nale?ne s?dziom i pracownikom s?dowym z powodu wykonania czynno?ci s?dowych poza budynkiem s?dowym, okre?lone w odr?bnych przepisach.

Art. 214. § 1. Je?eli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów s?dowych obowi?zany jest ten, kto wnosi do s?du pismo podlegaj?ce op?acie lub powoduj?ce wydatki.

§ 2. Pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowi?zki zwi?zane z przedmiotem zaskar?enia s? wspólne, podlega jednej op?acie. W przeciwnym razie ka?da z tych osób uiszcza op?at? oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowi?zku.

Art. 215. § 1. W ka?dym pi?mie wszczynaj?cym post?powanie s?dowe w danej instancji nale?y poda? warto?? przedmiotu zaskar?enia, je?eli od tej warto?ci zale?y wysoko?? op?aty.

§ 2. Oznaczenie warto?ci przedmiotu zaskar?enia zaokr?gla si? wzwy? do pe?nych z?otych.

Art. 216. Je?eli przedmiotem zaskar?enia jest nale?no?? pieni??na, stanowi ona warto?? przedmiotu zaskar?enia.

Art. 217. Do warto?ci przedmiotu zaskar?enia nie wlicza si? odsetek i kosztów zwi?zanych z nale?no?ci? g?ówn?.

Art. 218. Przewodnicz?cy mo?e sprawdzi? warto?? przedmiotu zaskar?enia oznaczon? w pi?mie i zarz?dzi? w tym celu dochodzenie.

Art. 219. § 1. Op?at? s?dow? nale?y ui?ci? przy wniesieniu do s?du pisma podlegaj?cego op?acie.

§ 2. Op?at? s?dow? uiszcza si? gotówk? do kasy w?a?ciwego s?du administracyjnego lub na rachunek bankowy w?a?ciwego s?du. Ko?cówki op?at zaokr?gla si? wzwy? do pe?nych z?otych.

Art. 220. § 1. S?d nie podejmie ?adnej czynno?ci na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona nale?na op?ata. W tym przypadku, z zastrze?eniem § 2 i 3, przewodnicz?cy wzywa wnosz?cego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania ui?ci? op?at? w terminie siedmiu dni od dnia dor?czenia wezwania. W razie bezskutecznego up?ywu tego terminu przewodnicz?cy wydaje zarz?dzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania.

§ 2. Je?eli pismo wnios?a osoba zamieszka?a lub maj?ca siedzib? za granic?, która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodnicz?cy wyznaczy termin do uiszczenia op?aty nie krótszy ni? dwa miesi?ce.

§ 3. Skarga, skarga kasacyjna, za?alenie oraz skarga o wznowienie post?powania, od których pomimo wezwania nie zosta? uiszczony nale?ny wpis, podlegaj? odrzuceniu przez s?d.

§ 4. Za?alenie wniesione na zarz?dzenie przewodnicz?cego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie s?du o odrzuceniu ?rodków prawnych wymienionych w § 3, wolne jest od wpisu.

Art. 221. (uchylony).

Art. 222. Nie ??da si? op?at od pisma, je?eli ju? z niego wynika, ?e podlega ono odrzuceniu.

Art. 223. § 1. Przepisy art. 220 i art. 222 stosuje si? odpowiednio, gdy obowi?zek uiszczenia lub uzupe?nienia op?aty powstanie na skutek ustalenia wy?szej warto?ci przedmiotu zaskar?enia, cofni?cia przyznanego prawa pomocy, albo uchylenia kurateli przed wyznaczeniem terminu rozprawy.

§ 2. Je?eli nie zosta?a uiszczona nale?na op?ata s?d w orzeczeniu ko?cz?cym post?powanie w danej instancji naka?e ?ci?gn?? t? op?at? od strony, która obowi?zana by?a j? ui?ci? albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowi?zek poniesienia kosztów post?powania przez t? stron?.

Art. 224. Je?eli w toku post?powania s?d nie orzek? o obowi?zku ponoszenia kosztów s?dowych lub te? orzeczeniem nie obj?? ca?ej kwoty nale?nej z tego tytu?u, postanowienie w tym przedmiocie wyda na posiedzeniu niejawnym wojewódzki s?d administracyjny.

Art. 225. Op?at? prawomocnie uchylon? w ca?o?ci lub w cz??ci postanowieniem s?du oraz ró?nic? mi?dzy kosztami pobranymi a kosztami nale?nymi, a tak?e pozosta?o?? zaliczki wp?aconej na pokrycie wydatków zwraca si? stronie z urz?du na jej koszt.

Art. 226. § 1. Prawo do ??dania kosztów s?dowych przedawnia si? z up?ywem trzech lat licz?c od dnia, w którym koszty nale?a?o ui?ci?.

§ 2. Prawo strony do ??dania zwrotu op?aty s?dowej lub zaliczki na pokrycie wydatków przedawnia si? z up?ywem trzech lat licz?c od dnia powstania tego prawa.

Art. 227. § 1. Za?alenie przys?uguje na zarz?dzenie przewodnicz?cego oraz postanowienie wojewódzkiego s?du administracyjnego w przedmiocie kosztów s?dowych, je?eli strona nie sk?ada ?rodka odwo?awczego co do istoty sprawy.

§ 2. Od za?ale?, o których mowa w § 1, nie pobiera si? op?at s?dowych.

Art. 228. Grzywny orzeczone w post?powaniu przed s?dem administracyjnym s? tak?e, oprócz kosztów s?dowych, dochodami bud?etu pa?stwa. Nale?no?ci te podlegaj? egzekucji s?dowej bez nadawania orzeczeniu klauzuli wykonalno?ci.

Art. 229. § 1. Nale?no?ci z tytu?u nieuiszczonych kosztów s?dowych oraz grzywien orzeczonych w post?powaniu przed s?dem administracyjnym, z wyj?tkiem grzywien, o których mowa w art. 55 § 1, art. 149 § 2 oraz art. 154 § 1, mog? by? umorzone lub zap?ata tej nale?no?ci mo?e by? odroczona albo roz?o?ona na raty, je?eli jej ?ci?gni?cie by?oby po??czone z niewspó?miernymi trudno?ciami lub grozi?oby d?u?nikowi zbyt ci??kimi skutkami.

§ 2. Rada Ministrów okre?li, w drodze rozporz?dzenia, szczegó?owe zasady i tryb umarzania, odraczania i rozk?adania na raty oraz cofania odroczenia lub roz?o?enia na raty nale?no?ci okre?lonych w § 1. W rozporz?dzeniu nale?y okre?li? organy uprawnione do umarzania, odraczania, rozk?adania na raty oraz cofania odroczenia i roz?o?enia na raty nale?no?ci, okresy na jakie nale?no?ci te mog? by? odroczone lub roz?o?one na raty, zakres umorzenia, sposób udokumentowania wniosku przez d?u?nika, a tak?e przypadki, w których nale?no?ci mog? by? umorzone z urz?du w ca?o?ci lub w cz??ci.

Oddzia? 2

Wpis

Art. 230. § 1. Od pism wszczynaj?cych post?powanie przed s?dem administracyjnym w danej instancji pobiera si? wpis stosunkowy lub sta?y.

§ 2. Pismami, o których mowa w § 1, s? skarga, skarga kasacyjna, za?alenie oraz skarga o wznowienie post?powania.

Art. 231. Wpis stosunkowy pobiera si? w sprawach, w których przedmiotem zaskar?enia s? nale?no?ci pieni??ne. W innych sprawach pobiera si? wpis sta?y.

Art. 232. § 1. S?d z urz?du zwraca stronie ca?y uiszczony wpis od:

1) pisma odrzuconego lub cofni?tego do dnia rozpocz?cia rozprawy;

2)  za?alenia na postanowienie w przedmiocie ukarania grzywn?, je?eli za?alenie zosta?o uwzgl?dnione.

§ 2. Postanowienie w przedmiocie zwrotu wpisu mo?e by? wydane na posiedzeniu niejawnym.

Art. 233. Rada Ministrów okre?li, w drodze rozporz?dzenia, wysoko?? oraz szczegó?owe zasady pobierania wpisu. W rozporz?dzeniu nale?y uwzgl?dni?, ?e wpis nie mo?e by? ni?szy ni? sto z?otych, wpis stosunkowy nie mo?e by? wy?szy ni? 4% warto?ci przedmiotu zaskar?enia i nie mo?e przekracza? stu tysi?cy z?otych, a wpis sta?y wy?szy ni? dziesi?? tysi?cy z?otych, oraz ?e wpis sta?y powinien by? zró?nicowany w zale?no?ci od rodzaju i charakteru sprawy.

Oddzia? 3

Op?ata kancelaryjna

Art. 234. § 1. Za stwierdzenie prawomocno?ci oraz wydanie odpisów, za?wiadcze?, wyci?gów i innych dokumentów na podstawie akt, pobiera si? op?at? kancelaryjn?, z zastrze?eniem § 3.

§ 2. Op?at? kancelaryjn? za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, dor?czonego na skutek ??dania zg?oszonego w terminie siedmiodniowym od og?oszenia orzeczenia, pobiera si? przy zg?oszeniu wniosku o sporz?dzenie uzasadnienia orzeczenia i jego dor?czenie. Je?eli op?ata nie zosta?a uiszczona, przewodnicz?cy zarz?dza ?ci?gni?cie jej od strony, która z?o?y?a wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Przepisów art. 220 nie stosuje si?.

§ 3. Nie pobiera si? op?aty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, podlegaj?cy dor?czeniu z urz?du.

§ 4. Czynno?ci, o których mowa w § 2, mo?e wykonywa? referendarz s?dowy.

Art. 235. Op?at? kancelaryjn? pobiera si? tak?e za odpisy, wyci?gi, kopie i wydruki oraz za?wiadczenia i inne dokumenty wydawane na podstawie zbiorów gromadzonych i prowadzonych w s?dzie poza aktami sprawy.

Art. 236. Rada Ministrów okre?li, w drodze rozporz?dzenia, wysoko?? op?at kancelaryjnych. W rozporz?dzeniu nale?y uwzgl?dni?, ?e op?at? pobiera si? za ka?d? stron? wydanego dokumentu, wysoko?? op?aty za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporz?dzonego na wniosek nie mo?e by? wy?sza ni? dwie?cie z?otych oraz okre?li? podwy?szenie op?aty za wydanie dokumentu sporz?dzonego w j?zyku obcym lub zawieraj?cego tabel?.

Oddzia? 4

Wydatki

Art. 237. § 1. Strona, która wnios?a o podj?cie czynno?ci po??czonej z wydatkami, obowi?zana jest wp?aci? zaliczk? na ich pokrycie.

§ 2. Je?eli wniosek z?o?y?o kilka stron albo s?d zarz?dzi? wykonanie czynno?ci z urz?du, zaliczk? powinny wp?aci? strony w cz??ciach równych lub w innym stosunku wed?ug uznania s?du.

§ 3. S?d oznaczy wysoko?? zaliczki i termin jej wp?acenia. Je?eli przewidywane wydatki oka?? si? wi?ksze od wp?aconej zaliczki, s?d naka?e jej uzupe?nienie.

Art. 238. § 1. W razie niewp?acenia zaliczki przez strony stosownie do art. 237, kwot? potrzebn? na pokrycie wydatków wyk?ada si? tymczasowo z cz??ci bud?etu s?du administracyjnego. Wy?o?ona kwota jest nale?no?ci? bud?etu pa?stwa, któr? zwraca strona zobowi?zana do wp?acenia zaliczki.

§ 2. Przewodnicz?cy wezwie stron? zobowi?zan? do wp?acenia zaliczki, aby w terminie czternastu dni, a je?eli mieszka ona za granic? - w wyznaczonym terminie, nie krótszym ni? dwa miesi?ce, ui?ci?a kwot? wy?o?on? z bud?etu.

§ 3. W razie bezskutecznego up?ywu terminu, o którym mowa w § 2, s?d wyda na posiedzeniu niejawnym postanowienie nakazuj?ce ?ci?gni?cie wy?o?onej kwoty bez wstrzymania biegu post?powania.

§ 4. Przepisy § 1-3 nie maj? zastosowania w przypadku, gdy niepodj?cie czynno?ci, o której mowa w art. 237 § 1, stanowi przes?ank? do zawieszenia post?powania.

Rozdzia? 3

Zwolnienie od kosztów s?dowych

Oddzia? 1

Przepisy ogólne

Art. 239. § 1. Nie maj? obowi?zku uiszczenia kosztów s?dowych:

1)  strona skar??ca dzia?anie, bezczynno?? organu lub przewlek?e prowadzenie post?powania w sprawach:

a) z zakresu pomocy i opieki spo?ecznej,

b) dotycz?cych statusu bezrobotnego, zasi?ków oraz innych nale?no?ci i uprawnie? przys?uguj?cych osobie bezrobotnej,

c) dotycz?cych chorób zawodowych, ?wiadcze? leczniczych oraz ?wiadcze? rehabilitacyjnych,

d) ze stosunków pracy i stosunków s?u?bowych,

e) z zakresu ubezpiecze? spo?ecznych,

f) z zakresu powszechnego obowi?zku obrony,

g) udzielania cudzoziemcom ochrony,

h) dotycz?cych dodatków mieszkaniowych;

2)  prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka;

3)  kurator strony wyznaczony przez s?d orzekaj?cy lub przez s?d opieku?czy dla danej sprawy;

4)  strona, której przyznane zosta?o prawo do pomocy w post?powaniu przed s?dem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie okre?lonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa.

§ 2. Nie maj? obowi?zku uiszczania op?at s?dowych organizacje po?ytku publicznego, dzia?aj?ce na podstawie przepisów o dzia?alno?ci po?ytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach w?asnych, z wyj?tkiem spraw dotycz?cych prowadzonej przez te organizacje dzia?alno?ci gospodarczej, a tak?e organizacje pozarz?dowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o dzia?alno?ci po?ytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 239 i 395) w sprawach w?asnych dotycz?cych realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o dzia?alno?ci po?ytku publicznego i o wolontariacie.

Art. 240. Rada Ministrów mo?e, w drodze rozporz?dzenia, zwolni? organizacje spo?eczne od obowi?zku uiszczania wpisu w ich w?asnych sprawach, a tak?e cofn?? to zwolnienie. Dotyczy? to powinno zwolnienia w sprawach prowadzonych w zwi?zku z dzia?alno?ci? naukow?, o?wiatow?, kulturaln?, dobroczynn? oraz pomocy i opieki spo?ecznej.

Art. 241. Zwolnienie od obowi?zku uiszczenia kosztów s?dowych w przepisie prawa lub w postanowieniu s?du administracyjnego bez okre?lenia zakresu tego zwolnienia - oznacza ca?kowite zwolnienie z obowi?zku wnoszenia zarówno op?at s?dowych, jak i ponoszenia wydatków.

Art. 242. Wydatki za stron? zwolnion? od kosztów s?dowych wyk?adane s? z cz??ci bud?etu s?du administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia.

Oddzia? 2

Prawo pomocy

Art. 243. § 1. Prawo pomocy mo?e by? przyznane stronie na jej wniosek z?o?ony przed wszcz?ciem post?powania lub w toku post?powania. Wniosek ten wolny jest od op?at s?dowych.

§ 2. (uchylony).

Art. 244. § 1. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów s?dowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

§ 2. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pe?nomocnictwa.

§ 3. Je?eli strona we wniosku wskaza?a adwokata, radc? prawnego, doradc? podatkowego lub rzecznika patentowego, w?a?ciwa okr?gowa rada adwokacka, rada okr?gowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miar? mo?liwo?ci i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radc? prawnym, doradc? podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radc? prawnego, doradc? podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stron?.

Art. 245. § 1. Prawo pomocy mo?e by? przyznane w zakresie ca?kowitym lub cz??ciowym.

§ 2. Prawo pomocy w zakresie ca?kowitym obejmuje zwolnienie od kosztów s?dowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

§ 3. Prawo pomocy w zakresie cz??ciowym obejmuje zwolnienie tylko od op?at s?dowych w ca?o?ci lub w cz??ci albo tylko od wydatków albo od op?at s?dowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

§ 4. Cz??ciowe zwolnienie od op?at lub wydatków mo?e polega? na zwolnieniu od poniesienia u?amkowej ich cz??ci albo okre?lonej ich kwoty pieni??nej.

Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej nast?puje:

1)  w zakresie ca?kowitym - gdy osoba ta wyka?e, ?e nie jest w stanie ponie?? jakichkolwiek kosztów post?powania;

2)  w zakresie cz??ciowym - gdy wyka?e, ?e nie jest w stanie ponie?? pe?nych kosztów post?powania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

§ 2. Osobie prawnej, a tak?e innej jednostce organizacyjnej nieposiadaj?cej osobowo?ci prawnej, prawo pomocy mo?e by? przyznane:

1)  w zakresie ca?kowitym - gdy wyka?e, ?e nie ma ?adnych ?rodków na poniesienie jakichkolwiek kosztów post?powania;

2)  w zakresie cz??ciowym - gdy wyka?e, ?e nie ma dostatecznych ?rodków na poniesienie pe?nych kosztów post?powania.

§ 3. Adwokata, radc? prawnego, doradc? podatkowego lub rzecznika patentowego mo?na ustanowi? dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radc? prawnym, doradc? podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.

Art. 247. Prawo pomocy nie przys?uguje stronie w razie oczywistej bezzasadno?ci jej skargi.

Art. 248. Przyznanie prawa pomocy nie zwalnia strony od obowi?zku zwrotu kosztów post?powania, je?eli obowi?zek taki wynika z innych przepisów.

Art. 249. Przyznanie prawa pomocy mo?e by? cofni?te w ca?o?ci lub w cz??ci, je?eli si? oka?e, ?e okoliczno?ci, na podstawie których je przyznano, nie istnia?y lub przesta?y istnie?.

Art. 249a. Je?eli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku sta?o si? zb?dne, post?powanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza si?.

Art. 250. § 1. Wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio wed?ug zasad okre?lonych w przepisach o op?atach za czynno?ci adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieop?aconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezb?dnych i udokumentowanych wydatków.

§ 2. W uzasadnionych przypadkach, s?d mo?e obni?y? wynagrodzenie, o którym mowa w § 1.

Art. 251. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze ?mierci? strony, która je uzyska?a.

Art. 252. § 1. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawiera? o?wiadczenie strony obejmuj?ce dok?adne dane o stanie maj?tkowym i dochodach, a je?eli wniosek sk?ada osoba fizyczna, ponadto dok?adne dane o stanie rodzinnym oraz o?wiadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radc? prawnym, doradc? podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

§ 1a. O?wiadczenia, o których mowa w § 1, sk?ada si? pod rygorem odpowiedzialno?ci karnej za z?o?enie fa?szywego o?wiadczenia. Sk?adaj?cy o?wiadczenie jest obowi?zany do zawarcia w nim klauzuli nast?puj?cej tre?ci: "Jestem ?wiadomy odpowiedzialno?ci karnej za z?o?enie fa?szywego o?wiadczenia.". Klauzula ta zast?puje pouczenie s?du o odpowiedzialno?ci karnej za z?o?enie fa?szywego o?wiadczenia.

§ 2. Wniosek sk?ada si? na urz?dowym formularzu wed?ug ustalonego wzoru.

§ 3. Postanowienie o przyznaniu, cofni?ciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu post?powania w sprawie przyznania prawa pomocy dor?cza si? stronie, która z?o?y?a wniosek. ?rodek zaskar?enia przys?uguje wy??cznie wnioskodawcy.

Art. 253. § 1. O wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego s?d zwraca si? do w?a?ciwej okr?gowej rady adwokackiej, rady okr?gowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, dor?czaj?c postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. W przypadku, gdy ustanowienie pe?nomocnika ma nast?pi? po wydaniu orzeczenia, od którego przys?uguje skarga kasacyjna, s?d zawiadamia o tym w?a?ciw? rad?.

§ 2. Okr?gowa rada adwokacka, rada okr?gowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w terminie czternastu dni od dnia dor?czenia postanowienia, o którym mowa w § 1, wyznacza pe?nomocnika, zawiadamiaj?c o tym niezw?ocznie pe?nomocnika oraz s?d. W zawiadomieniu kierowanym do s?du w?a?ciwa rada wskazuje imi? i nazwisko wyznaczonego pe?nomocnika oraz jego adres do dor?cze?. W przypadku ustanowienia pe?nomocnika po wydaniu orzeczenia, od którego przys?uguje skarga kasacyjna, w?a?ciwa rada informuje równie? niezw?ocznie s?d o dacie zawiadomienia pe?nomocnika o jego wyznaczeniu.

§ 3. Je?eli adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy ustanowiony w ten sposób ma podj?? czynno?ci poza siedzib? s?du orzekaj?cego, w?a?ciwa okr?gowa rada adwokacka, rada okr?gowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, na wniosek ustanowionego adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, wyznaczy w razie potrzeby adwokata, radc? prawnego, doradc? podatkowego lub rzecznika patentowego z innej miejscowo?ci.

Art. 254. § 1. Wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieop?aconej pomocy prawnej sk?ada si? do w?a?ciwego wojewódzkiego s?du administracyjnego.

§ 2. Strona, która nie ma miejsca zamieszkania, pobytu lub siedziby na obszarze w?a?ciwo?ci s?du, o którym mowa w § 1, mo?e z?o?y? wniosek w innym wojewódzkim s?dzie administracyjnym. Wniosek ten przesy?a si? niezw?ocznie do s?du w?a?ciwego.

Art. 255. Je?eli o?wiadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, oka?e si? niewystarczaj?ce do oceny jej rzeczywistego stanu maj?tkowego i mo?liwo?ci p?atniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi w?tpliwo?ci, strona jest obowi?zana z?o?y? na wezwanie, w zakre?lonym terminie, dodatkowe o?wiadczenie lub przed?o?y? dokumenty ?ród?owe dotycz?ce jej stanu maj?tkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Art. 256. Rada Ministrów okre?li, w drodze rozporz?dzenia:

1) wzór i sposób udost?pniania urz?dowego formularza, o którym mowa w art. 252 § 2, odpowiadaj?cego wymaganiom przewidzianym dla pism strony, szczególnym wymaganiom post?powania o przyznaniu prawa pomocy, zawieraj?cego niezb?dne pouczenie co do sposobu jego wype?nienia i skutków niedostosowania si? do okre?lonych wymaga? oraz klauzul?, o której mowa w art. 252 § 1a;

2)  rodzaje dokumentów ?ród?owych, o których mowa w art. 255, oraz okresy, za jakie maj? by? dokumentowane dane o maj?tku, dochodach i stanie rodzinnym; dokumentami tymi mog? by? w szczególno?ci odpisy zezna? podatkowych, wyci?gi lub wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wypisy z rejestrów urz?dowych, odpis aktualnych bilansów oraz za?wiadczenia o wysoko?ci wynagrodze?, honorariów i innych nale?no?ci i otrzymywanych ?wiadcze?.

Art. 257. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie zosta? z?o?ony na urz?dowym formularzu lub którego braków strona nie uzupe?ni?a w zakre?lonym terminie, pozostawia si? bez rozpoznania.

Art. 258. § 1. Czynno?ci w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz s?dowy.

§ 2. Do czynno?ci, o których mowa w § 1, nale?? w szczególno?ci:

1)  przyjmowanie wniosków o przyznanie prawa pomocy;

2)  przesy?anie wniosków o przyznanie prawa pomocy do w?a?ciwego s?du;

3)  badanie z?o?onych wniosków o przyznanie prawa pomocy co do wymogów formalnych, a tak?e co do ich tre?ci;

4)  przekazywanie wniosków do rozpoznania s?dowi w przypadku, o którym mowa w art. 247;

5)  wzywanie stron do uzupe?nienia braków formalnych wniosków, a tak?e do z?o?enia dodatkowych o?wiadcze? i dokumentów;

6)  wydawanie zarz?dze? o pozostawieniu wniosków bez rozpoznania;

7) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowie? o przyznaniu, cofni?ciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu post?powania w sprawie przyznania prawa pomocy;

8)  wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowie? o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zast?pstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezb?dnych udokumentowanych wydatków.

§ 3. (uchylony).

§ 4. Czynno?ci, o których mowa w § 2, mo?e w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywa? s?d. Na postanowienia albo zarz?dzenie s?du, o których mowa w § 2 pkt 6-8, przys?uguje za?alenie.

Art. 259. § 1. Od zarz?dze? i postanowie?, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mog? wnie?? do w?a?ciwego wojewódzkiego s?du administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia dor?czenia zarz?dzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radc? prawnego, doradc? podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia.

§ 2. Sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie zosta?y uzupe?nione, a tak?e sprzeciw wniesiony przez adwokata, radc? prawnego, doradc? podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawieraj?cy uzasadnienia, s?d odrzuci na posiedzeniu niejawnym.

§ 3. Je?eli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw zosta? prawomocnie odrzucony, zarz?dzenia i postanowienia, o których mowa w § 1, maj? skutki prawomocnego orzeczenia s?du.

Art. 260. § 1. Rozpoznaj?c sprzeciw od zarz?dzenia i postanowie?, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, s?d wydaje postanowienie, w którym zaskar?one zarz?dzenie lub postanowienie referendarza s?dowego zmienia albo utrzymuje w mocy.

§ 2. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarz?dzenia lub postanowienia referendarza s?dowego wstrzymuje jego wykonalno??. S?d orzeka jako s?d drugiej instancji, stosuj?c odpowiednio przepisy o za?aleniu.

§ 3. S?d rozpoznaje spraw? na posiedzeniu niejawnym.

Art. 261. Od sprzeciwu i za?ale? wnoszonych w sprawie prawa pomocy nie pobiera si? op?at s?dowych.

Art. 262. Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotycz?cym zast?pstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, maj? odpowiednie zastosowanie do stron korzystaj?cych z ustawowego zwolnienia od obowi?zku uiszczenia kosztów s?dowych.

Art. 263. (uchylony).

Dzia? VI

Uchwa?y Naczelnego S?du Administracyjnego

Art. 264. § 1. Uchwa?y przewidziane w art. 15 § 1 pkt 2 i 3 Naczelny S?d Administracyjny podejmuje w sk?adzie siedmiu s?dziów, ca?ej Izby lub w pe?nym sk?adzie.

§ 2. Uchwa?y, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 2, Naczelny S?d Administracyjny podejmuje na wniosek Prezesa Naczelnego S?du Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, a uchwa?y, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 3, na podstawie postanowienia sk?adu orzekaj?cego.

§ 3. Prezes Naczelnego S?du Administracyjnego kieruje wniosek do rozstrzygni?cia przez jeden ze sk?adów okre?lonych w § 1.

§ 4. Sk?ad siedmiu s?dziów mo?e - w formie postanowienia - przekaza? zagadnienie prawne do rozstrzygni?cia pe?nemu sk?adowi Izby, a Izba pe?nemu sk?adowi Naczelnego S?du Administracyjnego.

Art. 265. W posiedzeniu ca?ego sk?adu Naczelnego S?du Administracyjnego lub posiedzeniu Izby udzia? Prokuratora Generalnego lub jego zast?pcy jest obowi?zkowy. W posiedzeniu sk?adu siedmiu s?dziów bierze udzia? prokurator Prokuratury Krajowej.

Art. 266. § 1. Do podj?cia uchwa?y przez pe?ny sk?ad Naczelnego S?du Administracyjnego lub przez pe?ny sk?ad Izby wymagana jest obecno?? co najmniej dwóch trzecich s?dziów ka?dej z Izb.

§ 2. Uchwa?y podejmowane s? w g?osowaniu jawnym zwyk?? wi?kszo?ci? g?osów.

Art. 267. Naczelny S?d Administracyjny mo?e - w formie postanowienia - odmówi? podj?cia uchwa?y, zw?aszcza gdy nie zachodzi potrzeba wyja?nienia w?tpliwo?ci.

Art. 268. Wniosek o podj?cie uchwa?y oraz uchwa?y Naczelnego S?du Administracyjnego wymagaj? uzasadnienia.

Art. 269. § 1. Je?eli jakikolwiek sk?ad s?du administracyjnego rozpoznaj?cy spraw? nie podziela stanowiska zaj?tego w uchwale sk?adu siedmiu s?dziów, ca?ej Izby albo w uchwale pe?nego sk?adu Naczelnego S?du Administracyjnego, przedstawia powsta?e zagadnienie prawne do rozstrzygni?cia odpowiedniemu sk?adowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje si? odpowiednio.

§ 2. W przypadkach, o których mowa w § 1, sk?ad siedmiu s?dziów, sk?ad Izby lub pe?ny sk?ad Naczelnego S?du Administracyjnego podejmuje ponown? uchwa??. Przepisu art. 267 nie stosuje si?.

§ 3. Je?eli sk?ad jednej Izby Naczelnego S?du Administracyjnego wyja?niaj?cy zagadnienie prawne nie podziela stanowiska zaj?tego w uchwale innej Izby, przedstawia to zagadnienie do rozstrzygni?cia pe?nemu sk?adowi Naczelnego S?du Administracyjnego.

Dzia? VII

Wznowienie post?powania

Art. 270. W przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym mo?na ??da? wznowienia post?powania, które zosta?o zako?czone prawomocnym orzeczeniem.

Art. 271. Mo?na ??da? wznowienia post?powania z powodu niewa?no?ci:

1)  je?eli w sk?adzie s?du uczestniczy?a osoba nieuprawniona albo je?eli orzeka? s?dzia wy??czony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem si? orzeczenia nie mog?a domaga? si? wy??czenia;

2)  je?eli strona nie mia?a zdolno?ci s?dowej lub procesowej albo nie by?a nale?ycie reprezentowana lub je?eli wskutek naruszenia przepisów prawa by?a pozbawiona mo?no?ci dzia?ania; nie mo?na jednak ??da? wznowienia, je?eli przed uprawomocnieniem si? orzeczenia niemo?no?? dzia?ania usta?a lub brak reprezentacji by? podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdzi?a dokonane czynno?ci procesowe.

Art. 272. § 1. Mo?na ??da? wznowienia post?powania równie? w przypadku, gdy Trybuna? Konstytucyjny orzek? o niezgodno?ci aktu normatywnego z Konstytucj?, umow? mi?dzynarodow? lub z ustaw?, na podstawie którego zosta?o wydane orzeczenie.

§ 2. W sytuacji okre?lonej w § 1 skarg? o wznowienie post?powania wnosi si? w terminie trzech miesi?cy od dnia wej?cia w ?ycie orzeczenia Trybuna?u Konstytucyjnego. Je?eli w chwili wydania orzeczenia Trybuna?u Konstytucyjnego orzeczenie s?dowe nie by?o jeszcze prawomocne na skutek wniesienia ?rodka odwo?awczego, który zosta? nast?pnie odrzucony, termin biegnie od dnia dor?czenia postanowienia o odrzuceniu.

§ 3. Mo?na ??da? wznowienia post?powania równie? w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygni?cia organu mi?dzynarodowego dzia?aj?cego na podstawie umowy mi?dzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolit? Polsk?. Przepis § 2 stosuje si? odpowiednio, z tym ?e termin do wniesienia skargi o wznowienie post?powania biegnie od dnia dor?czenia stronie lub jej pe?nomocnikowi rozstrzygni?cia organu mi?dzynarodowego.

Art. 273. § 1. Mo?na ??da? wznowienia na tej podstawie, ?e:

1)  orzeczenie zosta?o oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazuj?cym wyroku karnym, nast?pnie uchylonym;

2)  orzeczenie zosta?o uzyskane za pomoc? przest?pstwa.

§ 2. Mo?na ??da? wznowienia w razie pó?niejszego wykrycia takich okoliczno?ci faktycznych lub ?rodków dowodowych, które mog?yby mie? wp?yw na wynik sprawy, a z których strona nie mog?a skorzysta? w poprzednim post?powaniu.

§ 3. Mo?na ??da? wznowienia w razie pó?niejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotycz?cego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez s?d jest nie tylko zaskar?one orzeczenie, lecz s? równie? z urz?du inne prawomocne orzeczenia dotycz?ce tej samej sprawy.

Art. 274. Z powodu przest?pstwa mo?na ??da? wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn zosta? ustalony prawomocnym wyrokiem skazuj?cym, chyba ?e post?powanie karne nie mo?e by? wszcz?te lub ?e zosta?o umorzone z innych przyczyn ni? brak dowodów.

Art. 275. Do wznowienia post?powania z przyczyn niewa?no?ci w?a?ciwy jest s?d, który wyda? zaskar?one orzeczenie, a je?eli zaskar?ono orzeczenia s?dów obu instancji, w?a?ciwy jest Naczelny S?d Administracyjny. Do wznowienia post?powania na innej podstawie w?a?ciwy jest s?d, który ostatnio orzeka? w sprawie.

Art. 276. Do skargi o wznowienie post?powania stosuje si? odpowiednio przepisy o post?powaniu przed s?dem pierwszej instancji, je?eli przepisy niniejszego dzia?u nie stanowi? inaczej. Jednak?e, gdy do wznowienia post?powania w?a?ciwy jest Naczelny S?d Administracyjny, stosuje si? odpowiednio przepisy art. 175.

Art. 277. Skarg? o wznowienie post?powania wnosi si? w terminie trzymiesi?cznym. Termin ten liczy si? od dnia, w którym strona dowiedzia?a si? o podstawie wznowienia, a gdy podstaw? jest pozbawienie mo?no?ci dzia?ania lub brak nale?ytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedzia?a si? strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

Art. 278. Po up?ywie lat pi?ciu od uprawomocnienia si? orzeczenia nie mo?na ??da? wznowienia, z wyj?tkiem przypadku, gdy strona by?a pozbawiona mo?no?ci dzia?ania lub nie by?a nale?ycie reprezentowana.

Art. 279. Skarga o wznowienie post?powania powinna ponadto zawiera? oznaczenie zaskar?onego orzeczenia, podstaw? wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczno?ci stwierdzaj?ce zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz ??danie o uchylenie lub zmian? zaskar?onego orzeczenia.

Art. 280. § 1. S?d bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera si? na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymaga? s?d skarg? o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozpraw?.

§ 2. Na ??danie s?du zg?aszaj?cy skarg? o wznowienie post?powania obowi?zany jest uprawdopodobni? okoliczno?ci stwierdzaj?ce zachowanie terminu lub dopuszczalno?? wznowienia.

Art. 281. Na rozprawie s?d rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalno?ci wznowienia i je?eli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie zosta? zachowany, odrzuca skarg? o wznowienie. S?d mo?e jednak po rozwa?eniu stanu sprawy po??czy? badanie dopuszczalno?ci wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

Art. 282. § 1. S?d rozpoznaje spraw? na nowo w granicach, jakie zakre?la podstawa wznowienia.

§ 2. Po ponownym rozpoznaniu sprawy s?d oddala skarg? o wznowienie albo j? uwzgl?dnia stosuj?c odpowiednio przepisy o post?powaniu przed s?dem, który wznowi? post?powanie lub uchyla zaskar?one orzeczenie i skarg? odrzuca lub post?powanie umarza.

§ 3. W przypadku, o którym mowa w art. 273 § 3, s?d uchyla jedno z orzecze? dotycz?cych tej samej sprawy, utrzymuj?c w mocy inne prawomocne orzeczenie, albo uchyla wszystkie prawomocne orzeczenia dotycz?ce tej samej sprawy i orzeka co do istoty sprawy albo przekazuje spraw? w?a?ciwemu wojewódzkiemu s?dowi administracyjnemu do rozpoznania i rozstrzygni?cia o tej sprawie.

Art. 283. S?dzia, którego udzia?u lub zachowania si? w poprzednim post?powaniu dotyczy skarga, wy??czony jest od orzekania w post?powaniu ze skargi o wznowienie post?powania.

Art. 284. Wniesienie skargi o wznowienie post?powania nie tamuje wykonania zaskar?onego orzeczenia. W razie uprawdopodobnienia, ?e zg?aszaj?cemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, s?d mo?e wstrzyma? wykonanie orzeczenia. Postanowienie mo?e by? wydane na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przys?uguje za?alenie.

Art. 285. § 1. Niedopuszczalne jest dalsze wznowienie post?powania zako?czonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie post?powania.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje si?, je?eli skarga o wznowienie post?powania zosta?a oparta na podstawie wznowienia okre?lonej w art. 272 § 1 i 3.

Dzia? VIIa

Skarga o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia

Art. 285a. § 1. Skarga o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia przys?uguje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego s?du administracyjnego, gdy przez jego wydanie zosta?a stronie wyrz?dzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przys?uguj?cych stronie ?rodków prawnych nie by?o i nie jest mo?liwe.

§ 2. Skarga, o której mowa w § 1, przys?uguje równie? w wyj?tkowych przypadkach od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego s?du administracyjnego, je?eli strony nie skorzysta?y z przys?uguj?cych im ?rodków prawnych, gdy niezgodno?? z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porz?dku prawnego lub konstytucyjnych wolno?ci albo praw cz?owieka i obywatela, chyba ?e jest mo?liwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przys?uguj?cych stronie ?rodków prawnych.

§ 3. Od orzecze? Naczelnego S?du Administracyjnego skarga nie przys?uguje, z wyj?tkiem gdy niezgodno?? z prawem wynika z ra??cego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Orzeczenia Naczelnego S?du Administracyjnego traktuje si? jak orzeczenia wydane w post?powaniu wywo?anym wniesieniem skargi.

§ 4. Skarga o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia podlega op?acie sta?ej.

Art. 285b. W przypadkach, o których mowa w art. 285a § 1, 2 i 3 skarg? o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia mo?e wnie?? tak?e Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich.

Art. 285c. Od tego samego orzeczenia strona mo?e wnie?? tylko jedn? skarg? o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia.

Art. 285d. Skarg? o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia mo?na oprze? na podstawie naruszenia prawa materialnego lub przepisów post?powania, które spowodowa?y niezgodno?? orzeczenia z prawem, gdy przez jego wydanie stronie zosta?a wyrz?dzona szkoda. Podstaw? skargi nie mog? by? jednak zarzuty dotycz?ce ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Art. 285e. § 1. Skarga o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawiera?:

1)  oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskar?one w ca?o?ci lub w cz??ci;

2)  przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;

3)  wskazanie przepisu prawa, z którym zaskar?one orzeczenie jest niezgodne;

4)  uprawdopodobnienie wyrz?dzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy;

5)  wykazanie, ?e wzruszenie zaskar?onego orzeczenia w drodze innych ?rodków prawnych nie by?o i nie jest mo?liwe, a ponadto - gdy skarg? wniesiono stosuj?c art. 285a § 2 - ?e wyst?puje wyj?tkowy przypadek uzasadniaj?cy wniesienie skargi;

6)  wniosek o stwierdzenie niezgodno?ci orzeczenia z prawem.

§ 2. Skarga powinna czyni? zado?? wymaganiom przewidzianym dla pisma strony. Do skargi - oprócz jej odpisów dla dor?czenia ich stronom i uczestnikom post?powania - do??cza si? dwa odpisy przeznaczone do akt Naczelnego S?du Administracyjnego.

Art. 285f. § 1. Skarg? o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia wnosi si? do s?du, który wyda? zaskar?one orzeczenie, w terminie dwóch lat od dnia jego uprawomocnienia si?.

§ 2. W razie stwierdzenia niezachowania warunków formalnych okre?lonych w art. 285e § 2, przewodnicz?cy wzywa o poprawienie lub uzupe?nienie skargi.

§ 3. Skarg? nieop?acon?, skarg? wniesion? z naruszeniem art. 175 § 1 oraz skarg?, której braków strona nie uzupe?ni?a w terminie, s?d odrzuca na posiedzeniu niejawnym.

Art. 285g. Po dor?czeniu skargi o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia stronie przeciwnej, a gdy skarg? wniós? Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich - obydwu stronom, wojewódzki s?d administracyjny przedstawia niezw?ocznie akta sprawy Naczelnemu S?dowi Administracyjnemu.

Art. 285h. § 1. Naczelny S?d Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skarg? o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia, je?eli ulega?a ona odrzuceniu przez s?d ni?szej instancji, skarg? wniesion? po up?ywie terminu, skarg? niespe?niaj?c? wymaga? okre?lonych w art. 285e § 1, jak równie? skarg? z innych przyczyn niedopuszczaln?.

§ 2. Skarga podlega tak?e odrzuceniu, je?eli zmiana zaskar?onego orzeczenia w drodze innych ?rodków prawnych by?a lub jest mo?liwa albo je?eli nie zachodzi wyj?tek, o którym mowa w art. 285a § 2.

Art. 285i. § 1. Naczelny S?d Administracyjny rozpoznaje skarg? o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia w sk?adzie trzech s?dziów.

§ 2. S?dzia, który bra? udzia? w wydaniu orzeczenia obj?tego skarg?, jest wy??czony od orzekania w post?powaniu co do tej skargi.

Art. 285j. Naczelny S?d Administracyjny rozpoznaje skarg? o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia w granicach zaskar?enia oraz w granicach podstaw. Skarga podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, chyba ?e wa?ne wzgl?dy przemawiaj? za wyznaczeniem rozprawy.

Art. 285k. § 1. Naczelny S?d Administracyjny oddala skarg? o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia w razie braku podstawy do stwierdzenia, ?e zaskar?one orzeczenie jest niezgodne z prawem.

§ 2. Uwzgl?dniaj?c skarg? Naczelny S?d Administracyjny stwierdza, ?e orzeczenie jest w zaskar?onym zakresie niezgodne z prawem.

§ 3. Je?eli sprawa ze wzgl?du na osob? lub przedmiot nie podlega?a orzecznictwu s?dów w chwili orzekania, Naczelny S?d Administracyjny - stwierdzaj?c niezgodno?? orzeczenia z prawem - uniewa?nia zaskar?one orzeczenie oraz orzeczenie s?du pierwszej instancji i odrzuca skarg?.

Art. 285l. W przypadkach nieuregulowanych przepisami niniejszego dzia?u do post?powania wywo?anego wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodno?ci z prawem prawomocnego orzeczenia stosuje si? odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej.

Dzia? VIII

Wykonywanie orzecze? s?dowych

Art. 286. § 1. Po uprawomocnieniu si? orzeczenia s?du pierwszej instancji ko?cz?cego post?powanie akta administracyjne sprawy zwraca si? organowi administracji publicznej, za??czaj?c odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocno?ci. Zarz?dzenie o zwrocie akt mo?e wyda? referendarz s?dowy.

§ 2. Termin do za?atwienia sprawy przez organ administracji okre?lony w przepisach prawa lub wyznaczony przez s?d liczy si? od dnia dor?czenia akt organowi.

Art. 287. W przypadku gdy s?d w orzeczeniu:

1)  uchyli zaskar?on? decyzj?, a organ rozpatruj?c spraw? ponownie umorzy post?powanie,

2)  stwierdzi niewa?no?? aktu albo ustali przeszkod? prawn? uniemo?liwiaj?c? stwierdzenie niewa?no?ci aktu,

stronie, która ponios?a szkod?, s?u?y odszkodowanie od organu, który wyda? decyzj?.

Dzia? IX

Post?powanie w razie zagini?cia lub zniszczenia akt

Art. 288. Odtworzeniu ulegaj? akta zaginione lub zniszczone w ca?o?ci lub w cz??ci. W sprawie prawomocnie zako?czonej odtworzeniu podlega orzeczenie ko?cz?ce post?powanie w sprawie oraz ta cz??? akt, która jest niezb?dna do ustalenia jego tre?ci i do wznowienia post?powania.

Art. 289. § 1. S?d wszczyna post?powanie z urz?du lub na wniosek strony.

§ 2. S?d wszczyna post?powanie tylko na wniosek strony, je?eli zagini?cie lub zniszczenie akt nast?pi?o wskutek si?y wy?szej.

Art. 290. § 1. Do odtworzenia akt sprawy b?d?cej w toku w?a?ciwy jest s?d, w którym sprawa ostatnio si? toczy?a.

§ 2. Je?eli w?a?ciwy by?by Naczelny S?d Administracyjny, S?d ten przeka?e spraw? s?dowi pierwszej instancji, chyba ?e chodzi o odtworzenie tylko akt tego S?du.

§ 3. Post?powanie w razie zagini?cia lub zniszczenia akt w sprawie prawomocnie zako?czonej przeprowadza s?d, w którym sprawa toczy?a si? w pierwszej instancji.

Art. 291. We wniosku o odtworzenie akt nale?y ponadto okre?li? dok?adnie spraw?, do??czy? wszelkie urz?dowo po?wiadczone odpisy znajduj?ce si? w posiadaniu zg?aszaj?cego wniosek oraz wskaza? znane mu miejsca, w których dokumenty lub ich odpisy si? znajduj?.

Art. 292. § 1. Przewodnicz?cy wzywa osoby, organy administracji publicznej lub instytucje wskazane we wniosku oraz znane s?dowi urz?dowo do z?o?enia w okre?lonym terminie po?wiadczonych urz?dowo odpisów dokumentów b?d?cych w ich posiadaniu albo do o?wiadczenia, ?e ich nie posiadaj?.

§ 2. Je?eli osoba wezwana nie posiada dokumentu lub odpisu, a przed wezwaniem by?a w jego posiadaniu, powinna wyja?ni?, gdzie dokument lub odpis si? znajduje.

Art. 293. § 1. S?d mo?e skaza? na grzywn? w wysoko?ci okre?lonej w art. 154 § 6 ka?dego, kto nie uczyni zado?? wezwaniu dokonanemu w my?l artyku?u poprzedzaj?cego.

§ 2. Je?eli wezwana by?a osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, ukaraniu podlega jej kierownik lub pracownik, którego obowi?zkiem by?o uczyni? zado?? wezwaniu.

Art. 294. Je?eli po?wiadczone urz?dowo odpisy zostan? z?o?one, przewodnicz?cy zarz?dza do??czenie ich do akt. Odpis zarz?dzenia dor?cza si? stronom.

Art. 295. Je?eli odtworzenia akt nie mo?na przeprowadzi? w trybie przewidzianym w artyku?ach poprzedzaj?cych, przewodnicz?cy wzywa strony do z?o?enia dok?adnych o?wiadcze? co do tre?ci zaginionych lub zniszczonych pism oraz dowodów na zawarte w nich twierdzenia, nie wy??czaj?c prywatnych odpisów oraz innych pism i notatek, które mog? by? pomocne przy odtworzeniu akt.

Art. 296. § 1. Niezale?nie od o?wiadcze? i wniosków s?d przeprowadza z urz?du dochodzenia, nie pomijaj?c ?adnej okoliczno?ci, która mo?e mie? znaczenie dla ustalenia tre?ci zaginionych lub zniszczonych akt. S?d bierze pod uwag? wpisy do repertoriów i innych ksi?g biurowych. S?d mo?e te? przes?ucha? w charakterze ?wiadków s?dziów, prokuratorów, protokolantów, pe?nomocników stron i inne osoby, które uczestniczy?y w post?powaniu lub które mog? wypowiedzie? si? co do tre?ci akt, jak równie? mo?e zarz?dzi? przes?uchanie stron.

§ 2. Do przeprowadzenia dowodów, o których mowa w § 1, stosuje si? odpowiednio przepisy Kodeksu post?powania cywilnego.

Art. 297. Po przeprowadzeniu post?powania, o którym mowa w art. 295 i art. 296, s?d orzeka postanowieniem, w jaki sposób i w jakim zakresie zaginione akta maj? by? odtworzone lub ?e odtworzenie akt jest niemo?liwe. Na postanowienie przys?uguje za?alenie.

Art. 298. Je?eli akta nie mog? by? odtworzone lub odtworzone zosta?y w cz??ci niewystarczaj?cej do podj?cia dalszego post?powania, skarga albo ?rodek odwo?awczy mog? by? wniesione ponownie w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym postanowienie w tym przedmiocie sta?o si? prawomocne. We wszystkich innych przypadkach s?d podejmuje post?powanie w takim stanie, w jakim oka?e si? to mo?liwe przy uwzgl?dnieniu akt pozosta?ych i odtworzonych. Na postanowienie co do podj?cia dalszego post?powania przys?uguje za?alenie.

Dzia? X

Przepisy z zakresu post?powania w obrocie zagranicznym

Art. 299. § 1. Stronie, która ma miejsce zamieszkania, miejsce zwyk?ego pobytu albo siedzib? w innym ni? Rzeczpospolita Polska pa?stwie cz?onkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub pa?stwie cz?onkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym i nie ustanowi?a pe?nomocnika do prowadzenia sprawy maj?cego miejsce zamieszkania lub siedzib? w Rzeczypospolitej Polskiej, s?d dor?cza pisma poczt? przesy?k? polecon? za potwierdzeniem odbioru lub równowa?n? przesy?k?.

§ 2. Je?eli strona nie ma miejsca zamieszkania lub zwyk?ego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym pa?stwie cz?onkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub pa?stwie cz?onkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym i nie ustanowi?a pe?nomocnika do prowadzenia sprawy maj?cego miejsce zamieszkania lub siedzib? w Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowi?zana wraz z wniesieniem skargi ustanowi? pe?nomocnika do dor?cze? maj?cego miejsce zamieszkania lub siedzib? w Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 3. W razie niedope?nienia obowi?zku, o którym mowa w § 2, s?d wzywa stron?, aby uzupe?ni?a ten brak w terminie dwóch miesi?cy od dnia dor?czenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Do wezwania stosuje si? odpowiednio sposób dor?czenia, o którym mowa w § 1.

§ 4. Je?eli ze skargi wynika, ?e uczestnik post?powania nie ma miejsca zamieszkania lub zwyk?ego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym pa?stwie cz?onkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub pa?stwie cz?onkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, s?d, dor?czaj?c odpis skargi, zawiadamia go o obowi?zku ustanowienia pe?nomocnika do dor?cze? maj?cego miejsce zamieszkania lub siedzib? w Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie dwóch miesi?cy od dnia dor?czenia zawiadomienia. W razie niedope?nienia tego obowi?zku pisma w post?powaniu s?dowym pozostawia si? w aktach sprawy ze skutkiem dor?czenia.

§ 5. Przepis § 4 stosuje si? odpowiednio do uczestnika post?powania, o którym mowa w art. 33 § 2.

§ 6. Przepisów § 1-5 nie stosuje si?, je?eli umowa mi?dzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stron?, stanowi inaczej.

Art. 300. W sprawach nieuregulowanych w ustawie do post?powania w zakresie obrotu zagranicznego stosuje si? odpowiednio przepisy o ustroju s?dów powszechnych oraz przepisy Kodeksu post?powania cywilnego dotycz?ce mi?dzynarodowego post?powania cywilnego.

Dzia? XI

Przepis ko?cowy

Art. 301. Ustawa wchodzi w ?ycie w terminie i na zasadach okre?lonych ustaw? z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzaj?ce ustaw? - Prawo o ustroju s?dów administracyjnych i ustaw? - Prawo o post?powaniu przed s?dami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1271, z pó?n. zm.).

 

 




autor artykułu: Marta Wawrzecka
zamieścił: Zbigniew Nied?wied?
ostatnia aktualizacja: 2016-08-11 13:46:37
ilość wersji: 10
Przyczyna zmiany: kosmetyka
Ilość wyświetleń artykułu: 11224
Ilość wyświetleń wszystkich stron: 2101415

Historia zmian artykułu